Groeimarkt voor fusies en bedrijfsovernames

Redactie team, Brookz | November 30, 2015

De aantrekkende bouwmarkt leidt de komende twee jaar ook tot veel overnameactiviteiten. Middelgrote bouwbedrijven doen capaciteitsovernames, veel kleine bouwbedrijven gaan fuseren en voor familiebedrijven zonder opvolger is het nu tijd voor een exit.

Het gaat op dit moment weer heel hard in de woningbouw. We moeten weer geregeld nee verkopen aan potentiële opdrachtgevers. Dat is lange tijd niet voorgekomen.’ Voor Bernlef de Vries zijn de crisisjaren in de bouw voorbij. De Vries is adjunct-directeur van het Nieuwkoopse bouwbedrijf Vink Bouw en krijgt vooral sinds de zomer beduidend meer aanvragen. ‘De markt trekt al sinds begin 2014 aan, zeker in de Randstad, maar de laatste drie maanden gaat het gigantisch snel. We lopen nu tegen uitdagingen aan waar we lange tijd niet mee te maken hebben gehad: de materiaalkosten stijgen weer, arbeidstarieven lopen op, de agenda van onderaannemers loopt vol en her en der zijn goede medewerkers al schaars geworden.’

Zelf een bedrijf (gedeeltelijk) overnemen? Bekijk hier het complete aanbod op Brookz.

De hausse in de woningbouw is het meest extreem in de hoofdstad. De Vries: ‘Amsterdam spant de kroon. Mensen willen langer in de stad blijven wonen, ook met kinderen, en hebben dus behoefte aan passende woningen. De stad breidt snel uit, naar alle kanten. Ook projecten in wijken aan de rand van de stad zijn plotseling gewild geworden. En de lage rente maakt dat meer mensen bereid zijn te verhuizen.’

In de Randstad was de snelheid van het herstel van de bouwsector net zo krachtig als de crisis in 2008. Maar ook in de rest van het land groeit de markt. Volgens cijfers van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) zijn de orderportefeuilles van bouwbedrijven gestegen naar bijna 8 maanden, tegen net meer dan 5 maanden twee jaar geleden. Waar tot 2008 gemiddeld zo’n 80.000 woningen per jaar in Nederland nieuw gebouwd werden, daalde de productie in 2014 tot 45.000 stuks. Voor de komende vijf jaren gaat het bureau uit van een jaarlijkse groei van de markt van 10 procent – in 2015 moet dat 15 procent worden. De motor van die groei is de woningbouw, maar ook andere segmenten als de utiliteitsbouw profiteren van de aantrekkende nieuwbouw. Directeur Taco van Hoek van EIB: ‘De aantrekkende nieuwbouw, werkt door in het werk dat gemoeid gaat met het klaarmaken van locaties, dus ook de grond-, weg- en waterbouw zitten in de lift.’ En dan is er ook nog sprake van een opleving van de opdrachten in de verbouw en renovatie van bestaande woningen. Volgens Van Hoek kan volgend jaar niet meer stuk: ‘De groeicijfers zijn spectaculair. Zelfs als de economie plotseling tegenzit, zullen we in 2016 een flinke productiestijging hebben.’

Asielzoekers

Van Hoek vindt het overigens hoog tijd voor het herstel van de woningbouwproductie. In de jaren dat in Nederland rond de 50.000 nieuwbouwwoningen werden gebouwd, was de behoefte aan vers opgeleverde huizen veel groter. ‘We hebben de afgelopen jaren veel te weinig woningen gebouwd. We bouwden lange tijd 50.000 woningen per jaar, terwijl er een behoefte is aan 70.000 nieuwe woningen. Je kunt een aantal jaren minder bouwen dan de structurele demografische groei, maar niet eindeloos. Op een gegeven moment verkrapt de markt en ontstaat er een reservoir van opgebouwde vraag naar woningen. Dat vormt een robuuste onderstroom waar de sector de komende jaren van zal profiteren.’ 

Bovenop die wat Amerikanen een perfect storm noemen, komt ook nog eens de aangezwollen instroom van onderdak zoekende asielzoekers. De plotselinge influx van tienduizenden migranten en vluchtelingen legt nog meer druk op de bouwbedrijven. Volgens een voorzichtige raming van het EIB zorgt de in allerijl aanbestede bouw van huisvesting voor asielzoekers tot 2020 voor een extra omzet van 5,6 miljard euro voor de bouwsector. Het bureau gaat uit van de bouw van ruim 50.000 extra woningen – noodbouw en permanente bouw – die de sector nog eens 28.000 arbeidsjaren aan werk zal opleveren. Van die 50.000 worden er dit jaar al 20.000 opgeleverd. De schatting van het EIB houdt dus rekening met een structurele daling van de instroom vanaf eind dit jaar en is dus optimistisch. In werkelijkheid kan de behoefte aan onderdak nog veel groter uitvallen. Van Hoek: ‘Dit zijn serieuze getallen. Die komen bovenop de toch al sterk aantrekkende marktvraag.’

Faillissementen

Tegelijk is het aantal faillissementen in de bouwbranche nog steeds hoog. Begin dit jaar becijferde Het Financieele Dagblad nog dat een kwart van de bouwbedrijven op het randje van bankroet wankelt. Het hoogtepunt van het aantal faillissementen in de sector werd in 2012 en 2013 bereikt, waarna een stevige daling is ingezet, maar het gevaar is nog lang niet geweken, integendeel.

Dat merkt ook Richard Olde Hartman van Olde Hartman Advies, een overnameadvieskantoor dat is gespecialiseerd in de bouw. ‘Vooral onder veel kleinbedrijven is er een onbalans ontstaan. Als je voorheen 5 miljoen euro omzet draaide en afgelopen jaren naar een omzet van 3 miljoen euro bent gezakt, dan zijn je indirecte kosten te hoog geworden. Je personele bezetting drukt zwaarder op je kasstroom. Dan maak je dankzij de lagere opbrengst van bouwprojecten ook nog eens minder marge.’ Afgelopen jaren hebben veel ondernemers volgens Olde Hartman dan ook ‘jokers’ ingezet: ‘Ondernemers met een bedrijfspand in eigendom van hun holding hebben de huur verlaagd, hun eigen managementvergoeding omlaag geschroefd, minder investeringen gedaan in hun materiaal en bedrijfsbusjes en betalingstermijnen opgerekt. Daarmee rek je je continuïteit, maar het houdt een keer op.’

Schaarste aan arbeidskrachten

Dat het herstel zo plotseling komt, lijkt weliswaar een zegen voor die bouwbedrijven, maar er is een grote keerzijde, betoogt Olde Hartman: ‘Er moet nog heel veel werk worden uitgevoerd tegen de prijzen van een jaar geleden. Als je in 2016 nieuwbouw tegen een dunne marge moet uitvoeren, terwijl de onderaannemers, zzp’ers en groothandels van bouwmaterialen hun tarieven al opschroeven, dan wordt het extra zwaar.” Dit risico treft volgens Olde Hartman vooral middenbedrijven.

Het geeft tevens aan dat er sprake is van een capaciteitsprobleem: vanwege de hoge werkloosheid onder bouwvakkers – twee jaar geleden zat elke negende bouwvakker nog zonder werk – zijn veel werknemers omgeschoold. Olde Hartman: ‘Veel metselaars zijn met stille trom uit de markt vertrokken. Die keren niet meer in het vak terug nu de vraag aantrekt. We hebben een structureel gebrek aan vaklieden. Ook bij de opleidingsinstellingen wordt die vraag onvoldoende aangevuld.’

Bedrijfsovername

Om toch aan vaklieden te komen, gaan veel bouwbedrijven op overnamepad. Olde Hartman merkt dat de belangstelling voor wat hij ‘capaciteitsovernames’ noemt, afgelopen jaar sterk is toegenomen. ‘Het is een brand die stilletjes woedt. Veel partijen die op zoek zijn naar capaciteit, overwegen een bedrijfsovername.’ Ook De Vries van Vink Bouw gaat daarvan uit: ‘Afgelopen jaren wilde niemand een bouwbedrijf kopen. Ik denk dat dat dit jaar zal omslaan. Bij de overweging voor een bedrijfsovername speelt ook de kwaliteit van mensen van het over te nemen bedrijf een rol.” .

‘Andere trends zijn het dalende aantal familieoverdrachten, een toename van management buy-ins en meer fusies tussen kleinbedrijven’

Gezondere bouwbedrijven profiteren daarbij van recente faillissementen. Bot Bouwgroep uit Heerhugowaard is daarvan een voorbeeld. Dat bedrijf nam dit jaar de activa van de delen van de failliete concurrent VBK Bouw over en van het bankroete ontwikkelingsbedrijf Mulder Obdam over. Een woordvoerder laat weten dat de doorstart voornamelijk draait om de overname van een deel van het personeel. Olde Hartman ziet ook een toename van het aantal strategische overnames. ‘De trend van het laatste jaar zijn de fusies van bouwbedrijven en onder- houds- en schildersbedrijven. Middenbedrijven willen daarmee een breder portfolio kunnen aanbieden.’ Vaak gaat die verbreding van activiteiten gepaard met geografische uitbreiding.

Klassieke bedrijfsovername

Een voorbeeld van zo’n klassieke bedrijfsovername is de fusie van het in onderhoud en renovatie gespecialiseerde Intersell uit Amsterdam met nieuwbouwbedrijf Vink. Volgens De Vries zocht Intersell schaalvergroting en Vink verbreding van het dienstenaanbod. ‘Wij zijn voor de helft eigenaar van Intersell geworden, omdat er een wederzijds vertrouwen was tussen de eigenaren.’ Dit betrof een uitzonderlijke bedrijfsovername – De Vries benadrukt dat autonome groei het doel is: ‘Wij groeien liever op eigen kracht.’ Voor dit jaar gaat hij uit van een omzetgroei van 50 procent. Het loonbestand van het bedrijf steeg afgelopen jaar van 85 tot 100 medewerkers.

                 Groeimarkt voor fusies en bedrijfsovernames

Meer fusie en bedrijfsovernames

Andere trends in fusies en overnames die Olde Hartman bespeurt, betreffen het dalende aantal overdrachten binnen familieverband, een toename van management buy-ins en meer fusies tussen kleinbedrijven. Dat laatste is een oplossing voor de vele ondernemingen met minder dan 3 miljoen euro omzet in de bouwbranche. ‘Bijna 90 procent van de bedrijven in de bouw is klein en dreigt de komende jaren gestaakt te moeten worden’, aldus Olde Hartman. ‘Het fuseren van die bedrijven is een oplossing, die wij steeds vaker adviseren aan ondernemers. Een fusie van twee bedrijfjes met vijf tot tien werknemers scheelt één managementvergoeding, één administratief medewerker en de huur van één pand.’ En de uitkoop van de verkopende ondernemer? Die kan volgens Olde Hartman worden opgevangen door een variabele goodwillconstructie. ‘Vaak wil de verkopende DGA nog wel acquisitie doen.’ Als de vertrekkende DGA dergelijke hand- en spandiensten verricht, is dat volgens Olde Hartman financieel interessant voor beide partijen. ‘De vertrekkende DGA krijgt een bonus voor elke klant die hij na de transactie voor het bedrijf binnenhaalt. Kopers betalen die bonus graag, als dat leidt tot meer klandizie.’

Zelf een bedrijf (gedeeltelijk) overnemen? Bekijk hier het complete aanbod op Brookz.

Redactie team, Brookz

De redactie van Brookz bestaat uit een team van deskundige en ervaren auteurs op het gebied van bedrijfsovername, groei en financiering. De redactie is onafhankelijk en schrijft objectief over nieuws, trends en ontwikkelingen in de Nederlandse overnamemarkt. 

artikel delen

Snel en succesvol uw bedrijf verkopen?

Anoniem je bedrijf verkopen via Brookz

Plaats een anoniem verkoopprofiel op Brookz en bereik in korte tijd meer dan 20.000 potentiële kopers!