Redactie team, Brookz | October 13, 2015

Er zijn op dit moment tientallen accountants kantoren die zich te koop aanbieden. Maar het aantal jagers is steeds schaarser. Met alle gevolgen voor de prijs. De goodwill kan maar een kant op. En dat is omlaag.

Wij worden regelmatig benaderd door potentiële verkopers. Dat is een constante.’ Koert van der Bij is lid van de raad van bestuur van Alfa Accountants en Adviseurs, dat 28 accountantsvestigingen telt, gericht op het midden- en kleinbedrijf en de agrarische sector. Alfa Accountants is een geïnteresseerde partij in de fusie- en overnamemarkt voor accountantskantoren. Van der Bij: ‘Wij streven naar omzetgroei. In deze krimpende markt, betekent dat dat je een enkele keer een bedrijfsovername zal moeten doen. Voor bedrijfsovernames hebben wij een vast jaarlijks budget. Wij doen er één, maximaal twee per jaar. En er zijn jaren dat ook wel eens de hand op de knip houden.’

Synergievoordelen

Afgelopen jaar kocht Alfa Accountants twee branchegenoten: in juli nam het bedrijf het in de transportsector gespecialiseerde netwerk van SCT Accountants over en in november het in de automotive-branche gespecialiseerde AADAF Registeraccountants uit Nieuwegein. Met de verkoop van SCT Accountants loste directeur Dick van Barreveld een eigen probleem op. Van Barreveld: ‘Omdat wij worstelden met de bedrijfsopvolging, hebben we met meerdere accountantskantoren gesproken. Dat beviel me niet overal even goed, maar bij Alfa proefde ik meteen dezelfde mentaliteit: niet zeuren, maar werken.’ Volgens Van Barreveld, die dit voorjaar met pensioen gaat, is het bedrijf in goede handen. ‘We spreken dezelfde taal.’

De betaalde overnameprijs maakt Alfa niet bekend; wel is duidelijk dat de koper kostenbesparingen heeft kunnen doen met beide deals. Na de bedrijfsovername van SCT Accountants werd de huur van de vijf kantoren opgezegd. Die zet herhaalde Alfa Accountants met de overname van AADAF: de Nieuwegeinse registeraccountants zijn verhuisd naar de bestaande Alfa-kantoren in IJsselstein en Nijkerk. Hun bureaus mochten dan vervangbaar zijn, de werknemers zijn dan niet, benadrukt Van der Bij: ‘Wij maken 4 procent minder omzet dan vijf jaar geleden, maar met 10 procent minder mensen.

Daardoor, en doordat meer mensen thuis werken, hebben wij soms lege plekken op onze kantoren. Belangrijk voor een bedrijfsovername is dat de bedrijfscultuur van een overnamekandidaat bij ons past. Dat de mensen aan kunnen sluiten bij onze mensen.’ Dat levert bovendien andere synergievoordelen op: ‘Onze kosten zijn lager omdat we goedkoop inkopen met 28 kantoren en onze ruimte efficiënter benutten. Als die effecten met een overname haalbaar zijn, kun je tot zaken komen.’

Maar voor het welslagen van een deal is de kwaliteit van de klantenkring nog wel het belangrijkste, benadrukt Van der Bij. ‘De over te nemen partij moet een fatsoenlijk rendement maken.’ Omdat de accountancymarkt al decennia lang verzadigd is, staan de klantrelaties bij overname onderhandelingen het hoogst op de agenda. Wie erop uit is om omzet te kopen, wil dat de bijbehorende klanten ook na de overname loyaal zijn.

Krimpmarkt

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek krimpt de markt sinds 2009 met jaarlijks enkele procenten – in 2014 nog met 0,7 procent. Met de aaneengesloten daling van de afgelopen vijf jaren bevindt de marktomvang overigens nog altijd op het niveau van begin 2008. Tegelijk is er sprake van een grote druk op de tarieven. Dat geldt vooral voor financiële audits: Het huidige uurtarief voor auditdiensten ligt 7 procent lager dan in 2010. Het jaarlijkse rapport Trends in accountancy van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) geeft in zijn laatste editie (2013) aan dat het aantal fusies en bedrijfsovernames sinds 2011 dalende is. Maar dat betreft alleen de publiek gemaakte deals – slechts het puntje van de ijsberg. Zegt Arjen Schutte, die als fusie- en overnameadvies voor Full Finance gespecialiseerd is in de accountancy: ‘Er is veel meer beweging in de markt dan alleen die enkele tientallen transacties. Wij helpen nu een kantoor verkopen in het zuiden van het land met een man of acht op de loonlijst. Daar reageren kopers op met een loonlijst vanaf 25 mensen. Dat soort transacties zul je minder gauw in de media tegenkomen. En dan heb je nog de transacties die met het uittreden en toetreden van partners gemoeid gaan.’

Volgens Schutte is de markt niettemin stabiel. ‘We kunnen niet zeggen dat de markt aantrekt. Ja, we merken dat verkopers actiever de markt betreden, maar kopers zijn juist terughoudender.’ Volgens Schutte zijn de prijzen die voor accountancyfirma’s betaald worden, de afgelopen vier jaar gedaald. ‘In het positiefste geval is de bodem nu bereikt.’ Voor een accountantskantoor ligt de prijs volgens Schutte tussen drie tiende van en één maal de jaaromzet. ‘Voor een overnameprijs van een volle jaaromzet, moet een te verkopen kantoor wel goed renderend zijn. Het risico dat klanten vertrekken als gevolg van de overname moet bovendien klein zijn.’ Maar tegenwoordig komt het vaker voor dat een kantoor dat zichzelf aanbiedt heeft gezet er niet zo royaal voorstaat. Schutte: ‘Veel verkopers hebben een te optimistisch beeld van de vraagprijs die ze denken te kunnen verzilveren. Ze denken dat een verkoop niet zo moeilijk tot stand te brengen is. Wij moeten geregeld partijen met de realiteit confronteren.’

Ondernemers gezocht

Die realiteit is dat accountancyondernemers moeten leren innoveren. Schutte: ‘Vroeger had je als vennoot een kantoor en was het zeker dat je elk jaar opdrachten had, altijd wel een beetje kon groeien en je tarieven een paar euro kon ophogen. Nu kan dat niet meer. Nu moet je vanwege de automatisering van processen en de overcapaciteit aan personeel ineens mensen ontslaan en andere bedrijfsmodellen ontwikkelen. Je moet, kortom, ondernemer zijn om te overleven. Dat zijn de meeste partners niet gewend.’ Veel van deze klassieke eigenaars zijn volgens Schutte nu sneller bereid hun onderneming te verkopen of te fuseren. ‘Wat wij ook vaak tegenkomen zijn vennootschappen waarvan één partner wel ondernemer is en de rest niet. Als die uittreedt om te pensioneren, dan zijn de resterende vennoten sneller bereid om een fusie met een branchegenoot aan te gaan.’

Het probleem? Er zijn minder kopers. Dat merkt ook Van der Bij, die voor Alfa Accountants op dit moment met twee overnamekandidaten in gesprek is. Van der Bij: ‘Dat het aantal kopers afneemt,heeft met de financiering te maken. Banken zijn steeds minder geneigd om overnames te financieren in deze markt. Wij financieren onze bedrijfsovernames uit onze eigen kasstroom.’

Besmette goodwill

Volgens Han Mesters, als sectorbankier bij ABN Amro gespecialiseerd in de zakelijke dienstverlening, is dat niet vreemd. ‘Als bank vinden wij de financiering van goodwill die verkopers willen verzilveren een bezwaar.’ Voor Mesters is goodwill in de hele zakelijke dienstverlening een ‘besmet begrip’ geworden. Mesters: ‘Het is een piramidespel. Je betaalt voor de omzet van voorgaande jaren, zonder dat daar een garantie voor eenzelfde toekomstperspectief tegenover staat. Als bank zeggen wij over de financiering van goodwill: nee, tenzij. Tenzij bedrijven in hun businessplan kunnen aantonen dat ze toekomstbestendig zijn, financieren wij niet.’
In het meest recente rapport van ABN Amro over de Accountancy-markt, tekent Mesters op dat het aantal kleine kantoren in deze markt in de afgelopen vijf jaar is gestegen. Was het aantal zelfstandige accountants in 2007 nog goed voor 72 procent van de markt, in 2013 was dat percentage gestegen tot 78 procent. 

Zal die groei in ondernemerschap op termijn effect hebben op de fusie- en overnamemarkt? Mesters hoopt van wel, maar voorziet niet dat de nieuwkomers massaal gaan bieden op bestaande kantoren. ‘Het gaat bij deze groei vooral om eenpitters. Veel jongere accountants die geen zin meer hebben in een traditionele carrière door de interne piramide van een kantoor te bestijgen, zijn de afgelopen jaren voor zichzelf begonnen.’ Toch is er ook sprake van een groei van het aantal kleinbedrijven. Het CBS onderstreept dat: Nederland telde vorig jaar 30.000 accountantsbedrijven, 19 procent meer dan in 2009. De grootste groei kwam voort uit het segment van bedrijven met minder dan 10 werknemers. Mesters: ‘Vaak zijn dat projectorganisaties, of tijdelijke bundelingen van enkele zzp’ers die zich als groep voor een klant inzetten. Die concurreren wel met traditionele kantoren, maar zullen niet actief worden op de overnamemarkt.’ Als mogelijke prooi zijn dergelijke projectorganisaties ook lastig in te passen. Mesters: ‘Alleen al voor franchiseorganisaties is het uitdagend om te bepalen wat een passende waardering is. Dat geldt al helemaal voor projectorganisaties.’

Economisch herstel

Volgens Mesters zijn dit allemaal factoren die waarde van goodwill uithollen. Nog zo’n factor is de groei van het aantal boekhoudersbedrijven die onder bijzonder beheer liggen bij de bank. Mesters: ‘De balanspost dubieuze debiteuren is bij veel kantoren zorgwekkend. Veel accountancy's hebben hun eigen huis niet op orde. Ik denk dat de druk op de marge in deze markt blijft toenemen en de multiple die kopers bereid zijn te betalen als gevolg daarvan verder zal dalen. Een zekere goodwill zal altijd wel betaald worden, maar er is maar één richting die die opgaat: omlaag.’

Kan het economisch herstel nog effect hebben op de fusie- en overnamemarkt? Mesters: ‘Dat is de grote vraag. Ik ben pessimist. Ik denk dat een conjunctureel herstel de onderliggende disruptie van de markt door de automatisering van processen kan maskeren. Dat kan een vals gevoel van hoop geven aan accountantsondernemers die nog jaren vooruit denken te kunnen met hun huidige businessmodel.’ Schutte is voorzichtig: ‘Naarmate het beter gaat met de economie neemt in het algemeen de koopbereidheid toe. Voor het doen van investeringen is vertrouwen nodig. Of dat toeneemt in de accountancy? Ik merk er niets van. Het blijft stabiel in de fusie en overnamemarkt.’

Zelf een bedrijf (gedeeltelijk) overnemen? Bekijk hier het complete aanbod op Brookz.


Recente fusies & overnames
Fusie: Van Duijnhoven Accountants, Van den Berg-Diesveld administraties en belastingadvies, FDF accountancy, belasting- en organisatieadvies en Van der Scheer & Meijers, administratie- en belastingdeskundigen, alle vier uit Uden zijn per 1 januari 2015 gefuseerd tot 3B adviseurs & accountants.
Overname: All Round Accountancy uit Hellevoetsluis is per 1 januari 2015 overgenomen door DRV Accountants & Adviseurs.
Overname: Berndsen Van de Beek uit Putten is op 1 januari 2015 overgenomen door accon avm adviseurs en accountants. Overname: AFM Consultancy uit Alkmaar is per 1 januari 2015 overgenomen  door Phidra Accountants & Adviseurs uit Haarlem.

Redactie team, Brookz

De redactie van Brookz bestaat uit een team van deskundige en ervaren auteurs op het gebied van bedrijfsovername, groei en financiering. De redactie is onafhankelijk en schrijft objectief over nieuws, trends en ontwikkelingen in de Nederlandse overnamemarkt. 

artikel delen


Nieuwste bedrijven te koop ontvangen?

Inschrijving Brookz nieuwsbrief
Schrijf je in voor de Brookz nieuwsbrief en ontvang tweemaal per week het nieuwste bedrijvenaanbod in je inbox!
 




Reden interesse