Aandeelhoudersgeschil; wat te doen?

Friso Kuipers, AenF Partners | June 23, 2016

Om een deadlock-situatie te voorkomen, kunnen in een aandeelhoudersovereenkomst diverse uitkoopmethodes worden vastgelegd.

In de praktijk komt het regelmatig voor dat de aandeelhouders van een bedrijf niet langer samen door een deur kunnen, bijvoorbeeld door een verschil van inzicht in de te volgen strategie of een andere visie op de operationele bedrijfsvoering. Bij een geschil tussen aandeelhouders biedt een goede aandeelhoudersovereenkomst vaak uitkomst.

Deadlock voorkomen

Wanneer er vooraf geen opgestelde overeenkomst is die voorziet in zulke situaties, kan de besluitvorming van een onderneming terecht komen in een zogeheten “deadlock”. Dit kan de normale bedrijfsvoering dusdanig belemmeren dat dit desastreuze gevolgen kan hebben voor de onderneming.

Ruziënde aandeelhouders kunnen dan kiezen voor een enquête-procedure bij de Ondernemingskamer om hiermee te  komen tot een uitkoop. Dit instrument is populairder dan het starten van een complexe wettelijke uitkoopprocedure. Wettelijke uitkoopprocedures duren vaak langer; de overdracht van de aandelen kan namelijk pas plaatsvinden als de aandeelhouders helemaal zijn uitgeprocedeerd. Dit kan jaren duren. Door de vaak grote belangen die met deze procedures gemoeid zijn, maken partijen vaak gebruik van hun bevoegdheid om in hoger beroep of cassatie te gaan.

Uitkoopmethodes

Om dergelijke deadlock situaties te voorkomen, kunnen in een aandeelhoudersovereenkomst diverse uitkoopmethodes worden vastgelegd. Voorbeelden hiervan zijn;

  • Russian Roulette / Buy-Sell
  • Texas Shoot-Out
  • Mexican Shoot-Out
  • Sale Shoot-Out
  • Russian Roulette / Buy-Sell

Bij deze optie biedt aandeelhouder X zijn aandelen aan aandeelhouder Y aan. Aandeelhouder Y heeft dan de mogelijkheid om de aandelen voor deze prijs te kopen van X of te verkopen tegen deze prijs aan X. In dit geval heeft aandeelhouder X de incentive om een zo eerlijk mogelijke prijs voor de aandelen te bieden. In feite snijdt X de taart en Y kiest welk stuk hij wilt.

  • Texas Shoot-Out

Een Texas Shoot-Out volgt in grote lijnen het proces van een Russian Roulette. Het verschil zit hem in de keuzemogelijkheden van aandeelhouder Y. Bij een Texas Shoot-out kan aandeelhouder Y kiezen of hij zijn aandelen tegen de voorgestelde prijs verkoopt aan aandeelhouder X, verder heeft hij de mogelijkheid om een tegenbod te doen. De prijs van het tegenaanbod moet minstens een vooraf afgesproken percentage hoger liggen dan het initiële bod.

  • Mexican Shoot-Out

Aandeelhouder X en aandeelhouder Y brengen tegelijkertijd een bod uit. Deze biedingen worden in een gesloten enveloppe overhandigd aan een onafhankelijke 3e partij. De partij met het hoogste bod, mag de aandelen voor die prijs van de ander kopen.

  • Sale Shoot-Out

Deze methode is een omgekeerde variant van de Texas Shoot-Out. Aandeelhouder X noemt een bedrag waarvoor hij de aandelen wilt verkopen. Wanneer aandeelhouder Y niet akkoord gaat, is deze verplicht een prijs te geven waarvoor hij wilt verkopen. Deze prijs moet lager liggen dan de initiële prijs.

De keuze voor één van deze methodes dient niet lichtvaardig te geschieden. Als alternatief om uit een eventuele aandeelhoudersimpasse te komen en een uitkoop te realiseren kan ook een onafhankelijke waarderingsdeskundige worden benoemd.

Going concern waardering

Een waarderingsspecialist kan toegevoegde waarde leveren door een onderbouwde en voor alle partijen aanvaardbare waarderingsrapportage op te stellen. Naast de belangen van partijen, wordt ook het ondernemingsbelang meegenomen. Door dit te doen wordt bijvoorbeeld door partijen gezamenlijk gekozen voor een going concern waardering in plaats van een liquidatiewaardering die wellicht meer zou kunnen opbrengen. Het doel van dit alles is om te zorgen dat extreme uitgangspunten minder vat krijgen op een uitkoopproces.

Friso Kuipers, AenF Partners

Friso Kuipers is directeur bij AenF Partners en is al bijna 15 jaar actief in het vak van fusies en overnames. Friso houdt zich bezig met alle fases binnen het fusie- en overnameproces, van strategische en financiële analyses tot waardebepalingen en onderhandelingen.

artikel delen