Trends bij financiering bedrijfsovernames

Redactie team, Brookz | August 17, 2016

Ondernemers moeten afkicken van bankkrediet, er komen steeds meer nieuwe partijen op de financieringsmarkt en de introductie van stapelfinanciering.  We zetten de belangrijkste trends op de markt voor financiering van bedrijfsovernames voor u op een rij.

Je moet ze de kost geven, ondernemers die met knikkende knieën het kantoor van een bankmanager binnenstappen voor een kredietaanvraag. Begrijpelijk, want banken zijn kritischer en veeleisender geworden. ‘Een ondernemer die niet de juiste cijfers kan presenteren, heeft een probleem,’ zegt Ronald van Rijn, partner bij managementadviesbureau JBR. ‘Vroeger kon je daarover het gesprek aangaan. Nu niet meer.

Sterker nog, iedereen is zich bewust van de strafjes die volgen als je niet aan de ratio’s van de bank voldoet.’ Met ‘strafjes’ doelt Van Rijn op de machtsmiddelen die de bank in zo’n geval kan inzetten: hogere marges, een onafhankelijke audit, of in het ergste geval een douw richting de afdeling Bijzonder Beheer.

Kredietaanvraag goed voorbereiden

Van Rijn wil maar zeggen: zorg dat je terdege bent voorbereid. Een informatie of financieringsmemorandum is een sine qua non voor een succesvolle kredietaanvraag. Voorheen sloeg de bank zelf aan het rekenen op basis van de door de ondernemer aangeleverde informatie. Meestal was het geen groot probleem als niet alle benodigde cijfers meteen aanwezig waren; informatie nasturen kon altijd nog.

Nu verwacht een bank dat de ondernemer alle informatie in hapklare brokken aanlevert. Zo niet, dan is de kredietaanvraag gedoemd tot mislukken. Veel MKB’ers schakelen daarom een adviseur in - vaak voormalige bankmedewerkers die zijn gesneuveld bij de een van de vele reorganisatierondes van de afgelopen jaren. Een goede adviseur kent de juiste mensen binnen de bank en zorgt dat je bij het goede loket terecht komt. Sommige ondernemers laten de banken links liggen en gaan op zoek naar andere kredietverschaffers.

Nieuwe partijen op de financieringsmarkt

Er zijn de laatste jaren tientallen nieuwe initiatieven opgestart die een alternatief kunnen zijn voor bancaire financiering. Probleem is dat daarmee een versnipperd landschap is ontstaan waar de gemiddelde ondernemers de weg al snel kwijt raakt. Het gaat om de volgende partijen en financieringsvormen:

  • Crowdfunding
  • Kredietunies
  • Regionale ontwikkelingsmaatschappijen
  • Pensioenfondsen en verzekeraars
  • Investeringsfondsen
  • Factoring
  • Mezzaninefinanciering


We leggen ze hieronder verder uit


#1 Crowdfunding

Zo is allereerst crowdfunding al een paar jaar aan een gestage opmars bezig. De verwachting is dat via platforms als bijvoorbeeld Kapitaal op Maat in 2015 ruim honderd miljoen euro aan krediet zal worden opgehaald.


#2 Kredietunies

Daarnaast zijn kredietunies in opkomst. Er zijn er inmiddels een aantal actief en vooral heel veel in oprichting. Toch zullen de kredietunies niet snel een rol van betekenis spelen op de kredietmarkt. In de meeste gevallen richten zij zich op het financieren van kleine bedragen - met name kredieten onder de € 250.000, die voor banken niet meer rendabel zijn. Veel kredietunies hebben een lokale of regionale focus, of richten zich  op een bepaalde branche. En hoewel er tientallen kredietunies worden aangekondigd, zijn er nog maar weinig actief.


#3 Regionale ontwikkelingsmaatschappijen

Regio gebonden financiering wordt ook verschaft door de regionale ontwikkelingsmaatschappijen. Deze ROM’s zijn een erfenis uit de tijd van Den Uyl, indertijd bedacht als een instrument om de werkgelegenheid in de provincie aan te jagen. Na lange tijd een slapend bestaan te hebben geleid, werden de laatste jaren de ROM’s weer afgestoft en van nieuw kapitaal voorzien. Ze verstrekken risicokapitaal, worden soms zelfs aandeelhouder in bedrijven en herstructureren vervallen bedrijventerreinen. Daarbij gaat het om serieuze bedragen.


#4 Pensioenfondsen en verzekeraars

Pensioenfondsen en verzekeraars investeren ook in het MKB. Dat doen zij niet rechtstreeks (dat mag niet van de wetgever), maar via private equityhuizen of een speciaal fonds zoals het Capital Credit Fund, dat beheerd wordt door NEOS Business Finance. NEOS is een MKB-fonds dat kredieten verstrekt tussen de 250.000 en 5 miljoen euro voor groei, overname, uitbreiding en herfinanciering. Naast NEOS zijn er meerdere andere fondsen die zich specifiek richten op het MKB. Voorbeelden zijn het MBO & Groei Fonds, MKBi en het MKB Fonds.

Onlangs werd bekend gemaakt dat er twee nieuwe investeringsfondsen in het leven worden geroepen waar institutionele beleggers en banken samen 2 miljard euro in zullen steken Dit Achtergestelde Leningen Fonds (ALF, waarvoor het ministerie van Economische Zaken zich garant stelt) en het Bedrijfsleningen Fonds (BLF) zullen leningen tussen de 150.000 en maximaal 25 miljoen euro verstrekken. Onder meer Aegon, Nationale- Nederlanden en de Pensioenfondsen PGB, Metaal & Techniek en investeren in de fondsen. 

Tenslotte is private equity weer helemaal terug van weggeweest. Hoewel er in politiek Den Haag op dit moment een negatieve sfeer hangt rond de participatiemaatschappijen - waarbij steeds weer de hardnekkige vergelijking gemaakt wordt met een sprinkhanenplaag - groeit de sector als kool, vooral door grote financieringsbehoefte vanuit het MKB.


#5 Factoring

Factoringmaatschappijen, al dan niet gelieerd aan een bank, kunnen voor ondernemers aantrekkelijk zijn omdat de financiering niet gebonden is aan een kredietplafond. De kredietfaciliteit groeit mee met de omzet.


#6 Mezzaninefinanciering

Naast factoring wint mezzaninefinanciering aan betekenis. Deze ‘hybride leningen’ vormen een ‘tussenverdieping’ (de letterlijke betekenis van ‘mezzanine’) tussen het eigen en vreemd vermogen. De ondernemer krijgt een achtergestelde lening die hij pas op termijn hoeft af te lossen. Het lijkt ideaal, maar er kleven ook nadelen aan.

Ronald van Rijn: 'Vaak wordt er bij mezzaninefinanciering een mechanisme afgesproken waarbij de lening geconverteerd kan worden naar aandelen. Dan kan het gebeuren dat de kapitaalverstrekker opeens op de stoel van de ondernemer zit. Ik ken meerdere gevallen uit het verleden waarbij een mezzaninefonds de macht greep en de ondernemer buiten spel zette.'

Stapelfinanciering

Hoewel er meer aanbieders zijn, is het verkrijgen van financiering niet gemakkelijker geworden. ‘Er is genoeg geld in de markt,’ zegt Van Rijn. ‘Maar alle financiers zijn op zoek naar de beste deals en er is veel aarzeling bij het financieren van het MKB.’ Volgens Luc Daemen, senior manager corporate finance bij Grant Thornton, bevinden we ons in een ‘transitiefase’.

De oude situatie, waarbij banken ruimhartig financierden en bij besluiten over kredietverlening de persoonlijke relatie tussen ondernemer en accountmanager zwaar meewoog, bestaat niet meer. Nieuwe geldverstrekkers stappen in het gat dat de banken laten vallen. Dat proces is volop gaande. Ondernemers moeten hard werken om in dit snel veranderende krachtenveld hun weg te vinden. ‘Iedereen is zoekende,’ vat Daemen de huidige fase samen.

Het afkicken van bancair krediet gaat dan ook geleidelijk. Voor de meeste ondernemers is de bank nog steeds de eerste keus is (en soms enige optie) als er financiering gezocht wordt. Wel wordt bancaire financiering aangevuld met kapitaal uit andere bronnen. ‘Gestapelde financiering wordt de norm,’ zegt Jurgen van Olphen van participatiemaatschappij TransEquity Network. Net als de andere geïnterviewde constateert hij een verschuiving van normale bancaire financiering naar asset based financiering.

Gebrek aan financiële kennis

Hogere eisen door de banken, een haast verplicht financieringsmemorandum en veel nieuwe kredietverstrekkers met ieder hun eigen wensen en voorwaarden; de zoektocht naar financiering is er niet eenvoudiger op geworden. Helaas is er bij MKB-bedrijven vaak onvoldoende financiële kennis in huis om veilig door dit mijnenveld te kunnen navigeren, denkt Rolf Metz, directeur van participatiemaatschappij Écart Invest en bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen: ‘Ik heb niet het idee dat MKB-bedrijven professioneler worden hierin.

De meerderheid van de MKB-ondernemers komt onbeslagen ten ijs als ze een gesprek aangaan over financiering. Natuurlijk is al dat rekenwerk saai, maar het is wel een voorwaarde voor het voortbestaan van je bedrijf. Het is goed om een adviseur in de arm te nemen, maar in de basis moet je zelf ook willen weten hoe het zit met de cijfers. In een gesprek met een financier moet ook een ondernemer lastige vragen kunnen beantwoorden.’

‘De gemiddelde ondernemer is niet goed voorbereid op een gesprek over financiering,’ denkt ook Van Olphen. ‘Financieringsvraagstukken zijn geen dagelijkse praktijk voor de ondernemer. Het is iets dat periodiek op de agenda staat, of dat aan de orde komt bij een overname of snelle groei.’

Comeback van bankfinanciering

Het is onduidelijk wanneer de ‘transitie’ waar Daemen over spreekt is voltooid en hoe het kredietlandschap er dan precies zal uitzien. Wel zijn er steeds meer tekenen dat de kapitaalmarkt - inclusief de banken - weer in beweging komt. Ronald van Rijn vertelt dat hij in Amerika billboards langs de snelweg zag van banken met daarop de tekst ‘Can we discuss your growth capacity?’

‘In de VS is de fusie- en overnamemarkt weer op het niveau van voor de crisis. De oude wereld is daar helemaal terug,’ zegt Van Rijn. ‘In Nederland zal het niet zo’n vaart lopen, maar ik geloof dat het geld uiteindelijk zijn weg wel vindt. Banken zijn nu nog druk bezig met het op orde brengen van hun interne processen, maar onder druk van de concurrentie gaan ze straks toch weer meer kredieten verstrekken, let maar op.’

Jurgen van Olphen: ‘De afgelopen jaren riepen banken regelmatig dat ze meer kredieten verstrekten, terwijl wij in de praktijk merkten dat er een rem op zat. Ik zie nu daadwerkelijk meer appetite om weer te financieren.’ 

Redactie team, Brookz

De redactie van Brookz bestaat uit een team van deskundige en ervaren auteurs op het gebied van bedrijfsovername, groei en financiering. De redactie is onafhankelijk en schrijft objectief over nieuws, trends en ontwikkelingen in de Nederlandse overnamemarkt. 

artikel delen

Snel en succesvol uw bedrijf verkopen?

Anoniem je bedrijf verkopen via Brookz

Plaats een anoniem verkoopprofiel op Brookz en bereik in korte tijd meer dan 20.000 potentiële kopers!