Afspraken over financieringsbehoefte

Monique Aykaz, Venture Lawyers | October 11, 2017

Op het moment dat aandeelhouders gaan samenwerken staan zij er meestal niet bij stil dat er situaties kunnen ontstaan waardoor het bedrijf nadere financiering behoeft.

Uitgangspunt is dat aandeelhouders naast hun initiële geldverstrekking aan de vennootschap niet verplicht zijn om wederom kapitaal of leningen te verstrekken. Op het moment dat aandeelhouders met elkaar gaan samenwerken in een vennootschap staan zij er meestal niet bij stil dat er situaties kunnen ontstaan waardoor een vennootschap nadere financiering behoeft. We zien zeer regelmatig geschillen tussen aandeelhouders rondom de behoefte aan (aanvullende) financiering. In het bijzonder indien de vennootschap in (bedrijfs)economisch zwaar weer verkeert waardoor ‘noodzaakfinanciering’ nodig is.

Deadlock

Hier zijn vele procedures over gevoerd. Denk hierbij aan de situatie dat slechts een van de aandeelhouders additionele financiering kan, mag of wil verstrekken. De enige manier om in een dergelijke situatie in de financiële behoefte van de vennootschap te voorzien is vaak een uitgifte van aandelen, maar de niet bijdragende aandeelhouders willen vaak niet dat hun belang verwatert omdat daarmee de zeggenschap immers ook kan wijzigen. Zij zullen in een aandeelhoudersvergadering tegen een besluit tot uitgifte van nieuwe aandelen stemmen. Bij dergelijke impasses, moet snel een oplossing komen om het voortbestaan van de vennootschap zeker te stellen.

De rechter zal het belang van continuïteit van de onderneming in het algemeen laten prevaleren boven de belangen van individuele aandeelhouders om niet te verwateren. Het gevolg van een gang naar de rechter zal echter wel zijn dat de verhoudingen verstoord raken.

Het is een persoonlijk belang van aandeelhouders om zich te beschermen tegen verwatering van hun belang. Tegelijkertijd is het echter van belang dat de vennootschap kan blijven voortbestaan. Vanuit het oogpunt van de vennootschap mag de bescherming tegen verwatering hieraan niet in de weg staan. Zoals de Ondernemingskamer heeft overwogen wordt het belang van een aandeelhouder beter gediend indien hij een kleiner belang houdt in een levensvatbare vennootschap dan een groter belang in failliete vennootschap.

Aandeelhoudersovereenkomst

Er zijn mogelijkheden om dit soort geschillen tussen aandeelhouders te voorkomen. In een aandeelhoudersovereenkomst kunnen namelijk duidelijke afspraken worden maken over de initiële financiering en de rol die voor de aandeelhouders is weggelegd indien aanvullende financiering nodig is; zijn zij verplicht om zelf bij te dragen of moeten zij meewerken aan een financiering door de andere aandeelhouders of door een derde (dit kan een bank zijn maar ook een investeerder) indien zij zelf niet kunnen, willen of mogen bijdragen? Hierbij is tevens mogelijk om op voorhand af te spreken dat zij slechts moeten bijdragen indien de mogelijkheden om externe financiering aan te trekken, zijn uitgeput.

Call- of putoptie

In het belang van de vennootschap kan worden afgesproken dat de aandeelhouders die niet zelf kunnen, willen of mogen bijdragen wel gehouden zijn daar aan mee te werken. Aanvullend kan een call- of een putoptie worden afgesproken met betrekking tot de aandelen van een niet-bijdragende aandeelhouder. Daarmee zet men de niet-bijdragende aandeelhouder ‘voor het blok’. Hem wordt de keuze gegeven de aandelen over te dragen en niet langer het besluitvormingsproces te frustreren. Een dergelijke regeling kan ook in de statuten worden opgenomen.

Een vriendelijker constructie is het toekennen van een catch up right aan de aandeelhouder die niet mee kan doen. Deze aandeelhouder krijgt de gelegenheid om binnen een bepaalde periode alsnog financiering te verstrekken.

Andere afspraken die gemaakt kunnen worden, zijn bijvoorbeeld (1) de verplichting om alleen voor bepaalde doeleinden financiering te verstrekken (een bedrijfsovername of essentiële investeringen), (2) de financieringsplicht bij het bereiken van een bepaald resultaat; wij zien bijvoorbeeld regelmatig het behalen van vastgestelde omzetdrempels voorbij komen of het aangaan van een belangrijke overeenkomst of de situatie dat  het juist niet goed gaat met de onderneming. De verplichting om additionele financieringen te verstrekken kan hierbij tevens worden beperkt tot een bepaald maximumbedrag.

Speciale aandelen

Ter bescherming van de niet bijdragende aandeelhouders zou nog in de aandeelhouders-overeenkomst kunnen worden afgesproken dat in geval van een uitgifte van aandelen waarin niet alle aandeelhouders participeren nieuwe aandelen zullen worden uitgegeven in een aparte klasse of categorie. Eventueel kunnen deze andere stemrechten hebben dan de aandelen van de oorspronkelijke klasse of zelfs geen stemrecht zodat de winstrechten van de niet bijdragende aandeelhouders weliswaar verwateren, maar aan de zeggenschapsverhoudingen niets verandert.

Kortom, het verdient aanbeveling afspraken te maken en vast te leggen over de additionele financiering van de vennootschap. In die situatie weten aandeelhouders immers van meet af aan waar zij aan toe zijn en wordt veel discussie voorkomen. 

Monique Aykaz, Venture Lawyers

Monique Aykaz is advocaat bij Venture Laywers. Ze is gespecialiseerd in het opstellen van contracten op het gebied van fusie & overnames en het adviseren en procederen op het gebied van diverse ondernemingsrechtelijke aspecten.

artikel delen

Snel en succesvol uw bedrijf verkopen?

Anoniem je bedrijf verkopen via Brookz

Plaats een anoniem verkoopprofiel op Brookz en bereik in korte tijd meer dan 20.000 potentiële kopers!