Overnamespurt in de ICT-sector

Peter Rikhof, Brookz | April 23, 2018

Augmented Reality, Virtual Reality, Artificial Intelligence, Internet of Things, Big data. Geen sector waar zoveel ontwikkelingen zo snel plaatsvinden als in de ICT. Innovatieve startups schieten als paddenstoelen uit grond. En dat wakkert op zijn beurt de overnamekoorts aan bij grotere bedrijven met een actieve buy en build strategie en bij private equity partijen met een goed gevulde oorlogskas. Het afgelopen jaar was dan ook een uitstekend jaar voor de Nederlandse ICT-overnamemarkt. Volgens cijfers van fusie & overname kantoor MBCF in samenwerking met het vakblad Computable hebben er vorig jaar 383 fusie en overnametransacties plaatsgevonden waarbij een ICT-bedrijf betrokken was. Dat is een stijging van 27 procent ten opzichte van 2016, toen er in totaal 302 transacties werden geregistreerd.

ICT als groeisector

De ICT-sector bestaat uit drie onderdelen: de industrie, de groothandel in ICT-apparatuur en de dienstensector. De ICT-industrie omvat bedrijven die voornamelijk informatie- en communicatieapparatuur ontwerpen en produceren. Tot de groothandel in ICT-apparatuur behoren bedrijven die handelen in software, computers en overige elektronica, zoals telecommunicatieapparatuur. De ICT-dienstensector bestaat uit bedrijven die het proces rondom elektronische informatieverwerking en communicatie ondersteunen; zij maken bijvoorbeeld software, verzorgen de telecommunicatie of leveren advies.

De ICT-sector telde eind 2016 volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 72.000 bedrijven, ruim 4,5 procent van het totaal aantal Nederlandse bedrijven. Dat aandeel van de ICT-sector is in de loop der jaren steeds verder gegroeid. Dit komt vrijwel uitsluitend doordat de ICT-dienstensector meer en meer uitbreidt. In totaal zijn er 265.000 mensen werkzaam in de ICT-sector. Ruim 95 procent van de ICT-bedrijven heeft minder dan 10 medewerkers en er zijn maar 200 ondernemingen met meer dan 100 werknemers. De totale omzet bedraagt ongeveer 27,4 miljard euro. Voor dit jaar wordt er volgens prognoses van ABN Amro een omzetgroei verwacht van gemiddeld vier procent.

Transacties H1-2018 in ICT-sector t.o.v. overige sectoren

Trends en ontwikkelingen

Een aantal ontwikkelingen bieden de ICT-sector de komende jaren veel kansen. Digitalisering: de groei van de ICT-sector wordt met name gedreven door de digitalisering die is ingezet en die impact heeft op de gehele maatschappij en alle bedrijfstakken. Daarnaast wordt er geprofiteerd van een gunstig economisch klimaat wat een positieve invloed heeft op de IT-budgetten van bedrijven buiten de sector.

Verschuiving verdienmodellen: een belangrijke stuwende kracht achter de omzetgroei van ICT-bedrijven is het terugkerende (recurring) verdienmodel, ook wel aangeduid met as-a-service verdienmodel. Hierbij sluit de ICT-leverancier met zijn cliënt een overeenkomst waarbij de producten/diensten worden afgenomen tegen betaling per maand per gebruiker. Krappe arbeidsmarkt: de groei in de ICT-sector wordt voornamelijk geremd door de krapte op de arbeidsmarkt. Ongeveer een kwart van de bedrijven kampt met een personeelstekort. Hierdoor kunnen ICT-bedrijven minder produceren en worden in voorkomende gevallen opdrachten niet aangenomen of uitgesteld. Sinds 2015 is de ICT-sector de sector met het grootste arbeidstekort. De verwachting is dat, gezien de specifieke wensen van werkgevers, deze situatie voorlopig zo blijft.

Concurrentie: een groeiende markt brengt groeiende concurrentie met zich mee. Dit zorgt in de ICT-branche voor een druk op de prijs. Samenwerking met klanten biedt voor ondernemers kansen, want klanten willen steeds meer inspraak hebben en zoeken naar simpele, geïntegreerde ICT-oplossingen. Dit vraagt om co-creatie in de branche en versterkt het beeld van integratie in de ICT-keten.

Bedrijf overnemen?

Op zoek naar een bedrijf ter overname of wilt u investeren? Op Brookz staan meer dan 600 actuele bedrijven te koop aangeboden.

Meer fusie en overnames

Bovenstaande trends en ontwikkelingen in combinatie met een levendige kopersmarkt en een overvloed aan liquide middelen zullen ook dit jaar weer leiden tot een booming overnamemarkt in de ICT-sector. De meeste fusie- en overnameadviseurs die zijn gespecialiseerd in de ICT-sector zien door deze gunstige voorwaarden een aanhoudende drukte op het gebied van fusies en overnames. ‘Er is sinds 2014 veel beweging in de markt’, zegt Rik Stikkelbroeck van Hogenhouck. ‘Door de historisch lage rentestanden en de druk van strategische kopers en private equity naar versnelde groeimogelijkheden in het MKB zien wij veel appetite voor buy & build. Een groot deel van de Nederlandse ICT-ondernemingen die actief zijn in het grotere MKB realiseert Ebitda-niveaus van zo’n tien tot vijftien procent van de omzet.

’Buy en build' is sowieso een geliefde strategie in de ICT-sector, vooral om toegang te krijgen tot innovatie. Zo roerde het beursgenoteerde KPN zich nadrukkelijk op de overnamemarkt en kocht het afgelopen jaar zeven ICT-bedrijven, waaronder cloudbeveiliger Qsight IT, zorg-ICT-dienstverlener CAM IT Solutions en internetknooppunt R_iX. En de grote Aalsmeerse bloemenveiling Royal FloraHolland nam een meerderheidsbelang in FloraXchange, een online-platform om de communicatie en transacties te verbeteren tussen delen van de bloemenindustrie.

Capaciteitsovernames

De groei in de ICT-sector wordt voornamelijk geremd door krapte op de arbeidsmarkt. Ongeveer een kwart van de bedrijven kampt met een personeelstekort, raamt het CBS. Hierdoor kunnen ICT-bedrijven minder produceren en worden in voorkomende gevallen opdrachten niet aangenomen of uitgesteld. Sinds 2015 is de ICT de sector met het grootste arbeidstekort. En de verwachting is dat, gezien de specifieke wensen van werkgevers, deze situatie voorlopig zo blijft.

Volgens Pieter Poortvliet van DRV Corporate Finance zijn de laatste tijd daarom ook steeds meer overnames in de ICT-sector gedreven door de behoefte, of eigenlijk het gebrek aan, voldoende personeel. Hij spreekt van capaciteitsovernames. Poortvliet: ‘ICT-ondernemingen kenmerken zich door een grote mate van schaalbaarheid. Dit maakt deze bedrijven aantrekkelijk voor partijen die een buy & build-strategie voeren. Maar wij zien al langere tijd een personele schaarste in de ICT-markt, waarbij de laatste tijd in steeds meer gevallen de oplossing wordt gevonden in een bedrijfsovername.’

Gemiddelde EBITDA multiple ICT-sector

Gemiddelde EBITDA-multiple in de ICT-sector

Investeerders in de overnamemarkt

Naast de opleving van het economische klimaat zien fusie- en overnameadviseurs de stijgende activiteit van investeerders als belangrijkste oorzaak van de toename van het aantal fusies en overnames in de ICT. ‘In brede zin ligt de stijging van het aantal ICT-overnames voornamelijk aan investeringsmaatschappijen die nu rendement willen maken op de grote hoeveelheden geld die ze de afgelopen tijd hebben opgehaald’, aldus Aldebert Wiersinga van Value Creation Company. ‘En bij ICT-bedrijven lijkt dat potentiële rendement tegenwoordig weer groot. Want de ICT-ondernemingen die de crisis overleefd hebben, zijn sterk genoeg gebleken en dus interessant voor investeerders.

Men durft nu weer makkelijker overnames te doen, terwijl tot en met 2014 ICT-bedrijven in de perceptie vaak een te groot risico waren.’ Vooral in de laatste twee kwartalen van 2017 roerden investeerders zich nadrukkelijk op de overnamemarkt, blijkt uit cijfers van MBCF en Computable. Zo haalde het fintechbedrijf Ophen vijftien miljoen euro op bij investeringsmaatschappij Amerborgh, wist beleggingsapp Bux tien miljoen euro groeigeld te scoren bij diverse investeerders en spande online supermarkt Picnic de kroon met een kapitaalinjectie van 100 miljoen van onder andere NPM Capital en De Hoge Dennen.

Omzet multiples in ICT-sector

Ook op het gebied van waarderingen en transactieprijzen is de ICT-sector koploper. De betaalde Ebitda-multiples voor ICT-bedrijven stijgen al sinds 2015, zo blijkt uit de Brookz Overname Barometer (zie kader). Gemiddeld werd in de tweede helft van 2017 voor een ICT-bedrijf een Ebitda-multiple betaald van 6,1, ten op zicht van een gemiddeld gehanteerde Ebitda-multiple van 4,9 voor het hele Nederlandse MKB.

In ICT-gespecialiseerde overnameadviseurs verwachten dat, gesteund door de gunstige economie en de grote appetite bij strategische kopers en private equity, de gemiddelde transactieprijzen van ICT-bedrijven ook de komende jaren blijven stijgen. ‘Ik verwacht bij gelijkblijvende macro-economische omstandigheden een toename van het aantal transacties en hogere transactieprijzen’, zegt Martijn Voorhuis van NexyZ. ‘Voor het waarderen van ICT-bedrijven maken wij weinig gebruik van de discounted cashflow-methode en juist veel van de Ebitda-multiples. In bepaalde deelsectoren van de ICY-markt, bijvoorbeeld Software as a Service (SaaS), zijn de waarderingen zo hoog, dat er zelfs gebruik wordt gemaakt van omzet-multiples.’

Ook advieskantoor MBCF voorziet bij een gelijkblijvende economie wederom een florerend overnamejaar voor ICTbedrijven. ‘De gunstige voorwaarden zorgen er voor dat ondernemers, die nadenken over de verkoop van hun bedrijf op termijn, zich op dit moment achter hun oren gaan krabben”, legt Ramon Schuitevoerder van MBCF uit. “Moeten ze wel wachten met de verkoop van hun bedrijf? Over pakweg twee jaar kunnen de omstandigheden een stuk minder zijn geworden. Die afweging, waarbij sommigen toch kiezen om hun bedrijf nu te verkopen, vergroot de dynamiek in de markt.”

Peter Rikhof, Brookz

Peter Rikhof is oprichter en algemeen directeur van Brookz. Hij is auteur van Hoe koop ik een bedrijf? en Hoe verkoop ik mijn bedrijf? en heeft sinds 2007 twee keer een bedrijf overgenomen en drie bedrijven met succes verkocht.

artikel delen