Heeft een concurrentiebeding waarde? En zo ja, hoeveel dan? Hoe bepaal je de waarde van een concurrentiebeding als een bestuurder-aandeelhouder de onderneming verlaat en er geen afspraak over concurrentie is gemaakt?
Als de verkoper na de overdracht actief blijft in het marktsegment van de onderneming speelt de vraag of er concrete afspraken zijn gemaakt over concurrerende activiteiten, medewerkers en klanten.
Helaas komt het voor dat er geen duidelijke afspraken hierover in de aandeelhoudersovereenkomst of managementovereenkomst is opgenomen. Wat te doen?
Een concurrentiebeding is een verzamelterm voor meerdere afspraken:
- Activiteiten (opnieuw ondernemen, in loondienst bij een concurrent, strategisch adviseren, een directie- of managementpositie bij een concurrent, nieuwe producten of diensten ontwikkelen in dezelfde markt)
- Medewerkers of stagiaires (niet actief benaderen, niet in dienst nemen)
- Relaties (klanten of leads, geen contact leggen of offertes aanbieden)
- Investeringen & deelnemingen in concurrenten
- Geografisch bereik & duur van het concurrentiebeding
- Boetes, maatregelen & sancties
Het concurrentiebeding beperkt de slagkracht van de vertrekkende bestuurder-aandeelhouder. Iemand is gedurende de looptijd van het beding niet in staat om te ondernemen in de overeengekomen sector. De looptijd varieert in de praktijk tussen één en drie jaar. Na die tijd zijn de contacten meestal verwaterd en kost het weer veel tijd en moeite om een nieuwe onderneming op te zetten.
De verkoper zal daarom een hogere prijs voor zijn aandelen willen hebben om een nieuwe start te kunnen maken in een andere sector of om de looptijd van het beding te overbruggen.
Schadeberekening
Maar hoe bereken je die meerprijs? Er is geen formule omdat het om toekomstige scenario’s gaat. Om toch een inschatting te kunnen maken moeten we soort schadeberekening maken.
Stel de verkopende aandeelhouder start per direct een nieuwe rechtstreeks concurrerende onderneming en haalt vervolgens weg:
- De grootste relatie
- Een key-employee
- 10% van de omzet
* De brutomarge wordt over de komende jaren gedisconteerd met de wettelijke rente.
** Human Capital is een andere naam voor de waarde die een medewerker voor het bedrijf heeft (zakelijk, organisatorisch of besturend).
In dit voorbeeld wordt er geen gewicht aan andere factoren toegekend. De bruto marge is in dit geval de economische benadering van de schade voor de onderneming.
Jurisprudentie laat zien dat de looptijd van een concurrentiebeding binnen de grenzen van redelijkheid en billijkheid gemaximeerd wordt tot 3 jaar. Daarna moet de onderneming de concurrentie die bij een vrije markt hoort aankunnen.
Schadevergoeding
De waarde van een nieuw concurrentiebeding is belangrijk onderdeel van de onderhandelingen over prijs en voorwaarden van de exit. De prijs van het beding kan oplopen tot 20% van de koopprijs. Als je dat wilt voorkomen kan je beter vooraf afspraken vastleggen dan er later over moeten afdingen.
Als koper en verkoper er niet uitkomen, betekent dat niet dat de verkoper zijn gang mag gaan. Als er sprake is van aantoonbare economische schade voor de vennootschap kan de verkoper worden veroordeeld tot schadevergoeding.
