Bedrijfswaarde bepaal je meestal op basis van vuistregels (multiples) en historische cijfers, zoals 4x de EBITDA of 5x de nettowinst. Het nadeel: deze methodes kijken vooral naar het verleden en nauwelijks naar het toekomstige verdienvermogen van je bedrijf — en dat is voor een koper in feite het enige wat telt.
Bij een bedrijfsovername wil zowel de verkoper als de koper vaststellen wat de waarde van de betreffende onderneming is. Waarde is echter een subjectief begrip.
Waarde wordt vaak bepaald door het persoonlijk perspectief (een jaarkaart Ajax is meer waard voor een voetballiefhebber dan voor een basketbal-fan) en door de omstandigheden (een glas water is voor iemand die al drie dagen in de woestijn rondloopt waarschijnlijk meer waard dan voor iemand die op een terras een espresso bestelt).
Wat is het verschil tussen de waarde en de prijs van een bedrijf?
De waarde van jouw bedrijf is een (subjectieve) schatting van de mogelijke prijs. De prijs is het bedrag dat de koper daadwerkelijk betaalt, na onderhandeling. Waarde en prijs zijn dus twee verschillende begrippen — en dat verschil is belangrijk om te snappen voordat je gaat onderhandelen.
Het feit dat de verkoper meestal een hogere waarde in gedachten heeft dan de koper, laat al zien dat het om percepties gaat en niet om een objectieve waarheid. Jouw berekende waarde vormt het vertrekpunt waarmee je de onderhandelingen ingaat.
Wil je jouw bedrijf waarderen? Check dan onze waarderingstools en ontvang een waarderingsrapport!
De prijs wordt beïnvloed door diverse factoren: de financiële positie van de verkoper, de mate van concurrentie tussen kandidaat-kopers, de wijze van financieren door de koper, de fiscale consequenties, de onderhandelingskracht van beide partijen en — niet in de laatste plaats — emotie: hoe graag wil de koper, en hoe graag wil de verkoper?
Om tot een enigszins objectieve waardering te komen, gebruikt de praktijk verschillende standaardmethodes. Die methodes nemen vooral de historische (boekhoudkundige) cijfers uit de administratie en jaarrekeningen als uitgangspunt.
Het voordeel: dit geeft snel een eerste indicatie van de waarde. Het nadeel: de toekomst van het bedrijf — waar de koper vooral in geïnteresseerd is — wordt niet of nauwelijks meegenomen. Deze methodes geven slechts bij toeval een juiste uitkomst en laten toekomstige verdiensten grotendeels buiten beschouwing.
Welke 3 methodes gebruik je om bedrijfswaarde te bepalen op basis van historische cijfers?
In de praktijk worden deze drie waarderingsmethodes op basis van historische (boekhoudkundige) cijfers het meest gebruikt:
- Vuistregels
- (Verbeterde) rentabiliteitswaarde
- Intrinsieke waarde
We gaan hieronder op elke methode wat dieper in.
1. Hoe bereken je bedrijfswaarde met vuistregels?
In het midden- en kleinbedrijf wordt het gebruik van vuistregels (ook wel multiples genoemd) veel toegepast om de waarde van een onderneming te bepalen. Het gaat daarbij om formules als:
- 5 x de nettowinst
- 0,75-1,5 x de jaaromzet
- 1 x de intrinsieke waarde + 2 x de nettowinst
- 4 x EBITDA
- 5 x EBIT
Deze lijst is oneindig aan te vullen met andere waarden en variabelen, zoals een bedrag per vaste klant of abonnee. Binnen een branche is vaak een soort consensus ontstaan over welke vuistregel op die markt van toepassing is. Zo is een accountantskantoor bij dezelfde omzet relatief meer waard dan een schoonmaakbedrijf. Vuistregels vertegenwoordigen dus geen algemeen geldende ‘waarheid’ die voor alle bedrijven of branches toepasbaar is.
Een vuistregel biedt houvast bij de waardebepaling van een onderneming. Als het in een branche gebruikelijk is om vier of vijf keer de nettowinst als uitgangspunt te nemen, geeft dat een eerste indicatie van de waarde. Bij gelijkblijvende omstandigheden betekent een waarde van vijfmaal de winst dat de koper, door zijn hogere financieringslasten, meer dan vijf jaar moet werken om de overname terug te verdienen.
En dan houden we er nog geen rekening mee dat de betaling ‘vandaag’ plaatsvindt en de winsten pas de komende jaren worden ontvangen. Wil de koper de terugverdientijd bekorten, dan zal hij het bedrijf dus moeten laten groeien.
Wat zijn de nadelen van vuistregels?
Vuistregels zijn eenvoudig, maar kennen ook nadelen — zeker vanuit het perspectief van de koper. De drie grootste:
- Discussie over het begrip nettowinst. Jaarcijfers worden meestal genormaliseerd, vaak in het voordeel van de verkoper, waardoor de formule wordt losgelaten op opgepoetste cijfers.
- Vuistregels zijn gebaseerd op historische cijfers. De toekomstige winst wordt gelijkgesteld aan het gemiddelde van de afgelopen jaren. Maar winsten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst — zeker als de verkoper zeer bepalend is geweest voor het commerciële succes van de onderneming.
- Vuistregels gaan voorbij aan de specifieke kenmerken van een onderneming. Hoe afhankelijk is het bedrijf van de eigenaar? Zit er veel of weinig vreemd vermogen in het bedrijf? Zijn er op korte termijn grote investeringen nodig?
Deze nadelen spelen vooral voor de koper, maar ook voor een verkoper kan een vuistregel nadelig uitpakken. Dit speelt vooral bij snelgroeiende bedrijven: in het verleden waren de winsten laag omdat het bedrijf in de opstartfase verkeerde, maar de komende jaren — als het bedrijf op stoom komt — zal de winst naar verwachting veel hoger zijn. Een vuistregel houdt met dit toekomstscenario geen of weinig rekening, waardoor de waarde te laag uitpakt. Kortom: er kleven nogal wat nadelen aan deze methode.
2. Hoe werkt de (verbeterde) rentabiliteitswaarde?
Bij waardering volgens de rentabiliteitswaarde kijk je al wat meer naar de toekomst. Het is een eenvoudige manier om de contante waarde van de te verwachten winst te bepalen. Deze berekening verloopt in twee stappen:
- Eerst bepaal je de ‘normale’ winst op basis van gemiddelde, genormaliseerde winsten uit het verleden en verwachtingen voor de toekomst.
- Vervolgens deel je deze winst door het vereiste rendement op het eigen vermogen.
Deze rendementseis is vaak gebaseerd op de rente op een langlopende risicoloze belegging plus een opslag voor branche- en ondernemersrisico. Hoe hoger de rendementseis, hoe lager de waarde van de onderneming.
Het is duidelijk dat de belangen van koper en verkoper bij deze methode niet parallel lopen. Ook kunnen discussies ontstaan over de hoogte van de ‘normale’ winst die in de formule wordt gebruikt.
Wat is de verbeterde rentabiliteitswaarde?
Een variant op de genormaliseerde rentabiliteitswaarde is de zogeheten ‘verbeterde rentabiliteitswaarde’. Deze variant houdt rekening met de door de koper gewenste financieringsverhouding tussen eigen en vreemd vermogen van het te waarderen bedrijf. Hoe hoger het aandeel vreemd vermogen in een bedrijf — dus hoe hoger de schuldenlast — hoe minder het waard is.
Rekenvoorbeeld rentabiliteitswaarde
Op basis van resultaten uit het verleden en prognoses voor de toekomst bedraagt de ‘normale’ winst van een onderneming 600.000 euro per jaar. Uitgaande van een marktrente voor lange termijn van 6% en een risico-opslag van 9%, is de rendementseis 15%. De rentabiliteitswaarde van de onderneming bedraagt hierdoor:
600.000 / 15% = 4 miljoen euro
Als de koper de risico’s hoger inschat en een rendement verlangt van 20%, dan drukt dat de waarde met een miljoen euro, ofwel met 25%:
600.000 / 20% = 3 miljoen euro
Een verbetering van de rentabiliteitswaarde ten opzichte van een vuistregel is dat de winst contant wordt gemaakt tegen een bepaald risicoprofiel. Een groot nadeel blijft dat deze methode ervan uitgaat dat de winst tot in de eeuwigheid dezelfde waarde aanneemt, namelijk die van de berekende ‘normale’ winst. Ze houdt geen rekening met schommelingen in de winst, en ook niet met eventueel benodigde investeringen in vaste activa of werkkapitaal.
3. Wat is de intrinsieke waarde van een bedrijf?
De intrinsieke waarde geeft aan wat de waarde is van het eigen vermogen van de onderneming: het totaal van gebouwen, machines, voorraden, liquide middelen en dergelijke, verminderd met de schulden. De boekwaarde van het eigen vermogen geldt daarbij als uitgangspunt; vervolgens worden de stille reserves en belastinglatentie hierop gecorrigeerd.
De intrinsieke waarde is slechts een momentopname, wat de methode minder geschikt maakt dan andere, dynamische methoden. Ze is ook niet volledig objectief vast te stellen, omdat de cijfers op veel manieren beïnvloed kunnen worden.
De waarde van de vaste activa wordt bepaald door de afschrijvingstermijnen, restwaarde en waarderingsgrondslagen. Door te ‘spelen’ met deze variabelen kan de intrinsieke waarde van de onderneming worden opgevijzeld. Ook het verlagen van de voorzieningen (vreemd vermogen) leidt ertoe dat het eigen vermogen toeneemt.
Voor welke bedrijven is de intrinsieke waarde geschikt?
Een ander nadeel is dat de intrinsieke waarde alleen iets zegt over de waarde van de bezittingen, maar niet over de potentie om met deze middelen geld te verdienen — en dus niets over de goodwill. Bij een gezonde, groeiende onderneming kun je de intrinsieke waarde beschouwen als de minimumwaarde van de onderneming.
Het bepalen van de waarde van een onderneming op basis van de intrinsieke waarde is daarom vooral zinvol bij slecht draaiende bedrijven met continuïteitsproblemen, waarin geen goodwill zit.
Veelgestelde vragen over bedrijfswaarde bepalen
Wat is het verschil tussen de waarde en de prijs van mijn bedrijf?
De waarde is een subjectieve schatting van wat je bedrijf mogelijk waard is en vormt het vertrekpunt voor de onderhandeling. De prijs is het bedrag dat de koper daadwerkelijk betaalt, beïnvloed door financiering, concurrentie tussen kopers, fiscale gevolgen en emotie. Waarde en prijs komen dus vaak niet één-op-één overeen.
Welke vuistregel geldt voor mijn branche?
Er bestaat geen universele vuistregel: elke branche hanteert een eigen consensus, bijvoorbeeld 4x EBITDA, 5x de nettowinst of 0,75-1,5x de jaaromzet. Een accountantskantoor is bij gelijke omzet doorgaans meer waard dan een schoonmaakbedrijf, omdat de vuistregel per sector verschilt.
Waarom geeft een vuistregel bij een snelgroeiend bedrijf vaak een te lage waarde?
Vuistregels rekenen met historische winsten. Bij een snelgroeiend bedrijf waren de winsten in het verleden laag door de opstartfase, terwijl de winst de komende jaren juist flink kan stijgen. Omdat de vuistregel met dat toekomstscenario geen rekening houdt, valt de berekende waarde vaak te laag uit.
Wanneer gebruik je de intrinsieke waarde om een bedrijf te waarderen?
De intrinsieke waarde — het eigen vermogen minus schulden — is vooral zinvol bij slecht draaiende bedrijven met continuïteitsproblemen zonder goodwill. Bij een gezonde, groeiende onderneming geldt de intrinsieke waarde eerder als minimumwaarde dan als realistische verkoopprijs.
Hoe bereken je de rentabiliteitswaarde van een bedrijf?
Je deelt de genormaliseerde ‘normale’ winst door de rendementseis van de koper. Bij een normale winst van 600.000 euro en een rendementseis van 15% kom je op een rentabiliteitswaarde van 4 miljoen euro; bij een rendementseis van 20% daalt die waarde naar 3 miljoen euro (-25%).
