Je wilt een bedrijf overnemen, maar beschikt niet over voldoende eigen middelen. Betekent dat automatisch dat de overname niet haalbaar is? Niet per se.
In de praktijk zien wij regelmatig dat er meer financieringsruimte ontstaat wanneer niet alleen naar de bank en de eigen inbreng wordt gekeken, maar naar de volledige financieringsstructuur.
Financieringsgat
Een aantal jaar geleden begeleidden wij een koper bij de aankoop van 100% van de aandelen in een onderneming actief in de grond-, water- en wegenbouw. Een kapitaalintensief bedrijf, waarbij uren en de inzet van materieel belangrijke pijlers onder het verdienmodel zijn. De onderneming beschikte daardoor over een omvangrijk machine- en wagenpark.
De koper zag veel potentie in de onderneming, maar beschikte zelf over nagenoeg geen middelen om als eigen inbreng te gebruiken. Wanneer uitsluitend naar een traditionele bancaire overnamefinanciering werd gekeken, ontstond daardoor al snel een financieringsgat.
In plaats van de conclusie te trekken dat de transactie niet financierbaar was, hebben we gekeken naar de onderneming als geheel. Welke kasstromen zijn beschikbaar? Welke activa staan er op de balans? Welke zekerheden kunnen worden benut? En welk deel van de koopsom kan eventueel op een andere manier worden gestructureerd?
Financieringsbehoefte
Daarbij is het belangrijk om rekening te houden met de financieringsnormen van de bank. Een financieringsstructuur kan op papier passend lijken, maar moet ook binnen deze kaders blijven. Zo kijkt een bank naar de betaalbaarheid van de totale financiering, vaak uitgedrukt in de Debt Service Coverage Ratio (DSCR): genereert de onderneming voldoende kasstroom om rente en aflossingen te kunnen betalen?
Daarnaast is relevant welke ondernemingen onderdeel zijn van de financieringsgroep en daarmee als debiteur of garant onderdeel worden van de financiering. Tot slot speelt de zekerhedenpositie een belangrijke rol. Welke waarde kan bijvoorbeeld worden ontleend aan vastgoed, machines, voorraden of debiteuren? Deze elementen bepalen mede hoeveel financieringsruimte daadwerkelijk beschikbaar is.
In onze casus kon de bank op basis van de toekomstige kasstromen circa 25% van de koopsom regulier financieren. Daarmee was echter nog maar een beperkt deel van de totale financieringsbehoefte ingevuld.
Leaseoplossing materieel
De belangrijkste aanvullende financieringsbron bleek het bestaande materieel. Dit vertegenwoordigde een aanzienlijke waarde en was grotendeels uit eigen middelen gefinancierd. Door het materieel te herfinancieren via een leasemaatschappij kon een groot deel van het vermogen dat hierin vastzat worden vrijgemaakt. Met deze leaseoplossing werd het grootste deel van de resterende koopsom gefinancierd, terwijl het materieel gewoon beschikbaar bleef voor de bedrijfsvoering.
Voor de laatste 10% van de koopsom werd met de verkoper een verkoperslening overeengekomen. De verkoper ontving dit gedeelte daardoor niet direct bij overdracht, maar liet het tijdelijk achter als financiering aan de koper.
Door bancaire overnamefinanciering voor 25% van de koopsom, de herfinanciering van het materieel via lease en een verkoperslening van 10% te combineren, kon uiteindelijk de volledige transactie worden gefinancierd zonder noemenswaardige eigen inbreng van de koper.
Haalbare overname
Deze casus laat zien waarom het bij overnamefinanciering verstandig is om verder te kijken dan alleen naar hoeveel een bank bereid is te financieren. Zeker bij kapitaalintensieve ondernemingen kunnen op de balans aanvullende mogelijkheden aanwezig zijn. Denk naast machines en voertuigen bijvoorbeeld aan vastgoed dat afzonderlijk kan worden gefinancierd of via een sale-and-lease-back kan worden vrijgemaakt.
De belangrijkste les is niet dat iedere overname zonder eigen geld mogelijk is. De financieringsstructuur moet betaalbaar blijven en passen binnen de normen van de verschillende financiers. Maar een beperkte eigen inbreng hoeft niet direct het einde van een transactie te betekenen. Juist door kasstromen, activa, zekerheden en verschillende financieringsbronnen in samenhang te bekijken, kan soms het verschil worden gemaakt tussen een financieringsgat en een haalbare overname.
