Geopolitieke spanningen, handelssancties, schommelende energieprijzen en de snelle opkomst van AI maken vooruitkijken lastig. Toch betekent meer onzekerheid niet automatisch dat ondernemingen minder waard worden.
Uit de Brookz Overname Barometer blijkt dat de gemiddelde EBITDA-multiple in het Nederlandse MKB in de eerste helft van 2026 gelijk bleef op 5,0, het hoogste niveau in jaren. Vooral voor grotere bedrijven liepen de multiples verder op.
Waarderingsverschillen
De waarde van een onderneming wordt door meer bepaald dan het algemene economische sentiment. Ook de beschikbaarheid van kapitaal, concurrentie tussen kopers, sectorvooruitzichten en de kwaliteit van de onderneming spelen een rol. Een hoge gemiddelde marktmultiple betekent dan ook niet dat iedere onderneming automatisch meer waard is. Juist in een onzekere markt kunnen de waarderingsverschillen tussen bedrijven toenemen.
In overnametrajecten zien wij dat kopers onzekerheid vooral vertalen naar twee vragen: hoe voorspelbaar zijn de toekomstige resultaten en hoe groot is het risico dat deze niet worden gerealiseerd? Het wegvallen van een belangrijke leverancier kan bijvoorbeeld leiden tot productieproblemen of hogere inkoopkosten. Afhankelijkheid van enkele klanten maakt de omzet kwetsbaar, terwijl technologische veranderingen het verdienmodel onder druk kunnen zetten.
Onvoorspelbaarheid
Deze onvoorspelbaarheid werkt op verschillende manieren door in de bedrijfswaarde. De waarde van een onderneming wordt in belangrijke mate bepaald door de kasstromen die zij naar verwachting in de toekomst kan genereren. Lagere verwachte omzet of marges leiden doorgaans tot lagere kasstromen en daarmee tot een lagere bedrijfswaarde. Een hoger risicoprofiel kan bovendien leiden tot een lagere multiple. Ook kan een koper meer zekerheid zoeken in de transactiestructuur, bijvoorbeeld door een deel van de koopsom afhankelijk te maken van toekomstige prestaties.
Financieringskosten stijgen overigens niet automatisch door geopolitieke onzekerheid. Ook de rente, kredietvoorwaarden, sector en financiële positie van de onderneming zijn bepalend. Financiers kunnen wel terughoudender worden bij ondernemingen met sterk wisselende kasstromen of grote afhankelijkheden.
Financiële scenario's
Voor ondernemers is het daarom belangrijk om onzekerheden concreet en meetbaar te maken. Breng in kaart welke klanten, leveranciers, landen, systemen en medewerkers essentieel zijn voor de continuïteit van de onderneming. Richt maatregelen vervolgens op de grootste risico’s, zodat de onderneming minder blootstelling heeft. Denk aan een tweede leverancier voor kritieke materialen, prijsindexatie in klantcontracten, langlopende overeenkomsten, terugkerende omzet en voldoende liquiditeitsruimte. Volledige spreiding is niet altijd haalbaar of economisch verstandig. Het gaat vooral om het beperken van afhankelijkheden die de bedrijfsvoering daadwerkelijk kunnen verstoren. Hierbij is een werkende balans vinden essentieel.
Werk daarnaast met meerdere financiële scenario’s. Laat zien wat er gebeurt met de kasstromen als volumes dalen, inkoopprijzen stijgen of een belangrijke klant wegvalt, en welke maatregelen dan beschikbaar zijn. Een koper kijkt niet alleen naar een gunstige prognose, maar ook naar de onderbouwing daarvan en de mate waarin tegenvallers kunnen worden opgevangen.
Voorbereiding
Internationale onzekerheid is nauwelijks te beheersen. De weerbaarheid van jouw onderneming wel. Wie afhankelijkheden verkleint en kan aantonen dat kasstromen ook bij tegenwind standhouden, beschermt de bedrijfsvoering en vergroot de kans op een hogere en beter verdedigbare bedrijfswaarde tijdens een verkoopproces.
Wacht daarom niet tot een verkooptraject begint, maar investeer tijdig in een onderneming die ook onder veranderende omstandigheden voorspelbaar kan blijven presteren. Juist in een onzekere markt maakt die voorbereiding het verschil.
