Voor veel kopers is het van belang dat er na de overname een goede roerganger achterblijft. Als verkopend DGA ben je dat vaak zelf. Vooral private equity-partijen en investeringsfondsen verlangen vaak dat je nog een bepaalde periode als directeur aan de onderneming verbonden blijft. Het is verstandig om de voorwaarden daarvan vooraf goed vast te leggen.
Aanblijfverplichting is niet vrijblijvend
Maak alleen afspraken waarvan je zeker weet dat je je eraan wilt en kunt committeren. Een koper die hier scherp op is, zal in de koopovereenkomst een duidelijke, harde bepaling willen opnemen die inhoudt dat verkoper nog een of enkele jaren doorwerkt als directeur. Stop je eerder, dan kán de onderneming daar nadeel van ondervinden, slechter presteren en zelfs minder waard worden. Dat kan dan weer leiden tot een claim van de koper, omdat die van mening is dat zijn aandelen minder waard geworden zijn, omdat de gemaakte afspraken niet zijn nagekomen. Een vroegtijdig vertrek kan ook gekoppeld worden aan het recht op (een deel van) de earn-out, als die er is.
Extra aandachtspunt bij pre-exit
Duidelijke afspraken over een aanblijfverplichting zijn extra belangrijk als je als verkoper een minderheidsbelang in het bedrijf behoudt en dus aandeelhouder blijft. Dat geldt ook als je herinvesteert op een hoger niveau in de groep waaraan je jouw bedrijf verkoopt (een roll-over). Vrijwel altijd worden er dan early leaver en bad leaver afspraken gemaakt, die inhouden dat je jouw aandelen met ‘strafkorting’ moet aanbieden als je eerder vertrekt dan was afgesproken (early leaver) of gedwongen vertrekt vanwege ernstige verwijten (bad leaver).
Bespreek mogelijke scenario’s en maak heldere afspraken
De financiële gevolgen van een early leaver- of bad leaver-situatie kunnen fors zijn. Denk daarom goed na over situaties die zich kunnen voordoen en maak daar de juiste afspraken over. Je kunt daarbij denken aan:
- eventuele uitzonderingen die een eerder vertrek (zonder ‘strafkorting’) rechtvaardigen, zoals arbeidsongeschiktheid, mantelzorg of een verstoorde verhouding veroorzaakt door koper;
- de mogelijkheid van voortijdig ontslag door koper en de gevolgen daarvan; en
- een anti-embarrassment clausule (anti-speculatiebeding), waarbij je bij een gedwongen verkoop meeprofiteert van een latere, meer lucratieve exit.
Standaardbepalingen zijn zelden standaard
Vaak wordt gezegd dat dit soort afspraken en contractsbepalingen ‘standaard’ zijn en niet kunnen worden aangepast. Dat is in het geval van een overname maar zelden ook echt het geval. De situaties waarin iemand wel of niet als een early leaver of bad leaver wordt aangemerkt, kunnen op talloze manieren beschreven worden. Hoewel er min of meer vaste ondergrenzen gelden (ontslag wegens fraude of bedrog zal vrijwel altijd leiden tot de kwalificatie ‘bad leaver’), is er daarboven zeker onderhandelingsruimte. Lang niet iedere dringende reden voor ontslag hoeft automatisch tot een bad leaver-kwalificatie te leiden.
Take-away
Een aanblijfverplichting hoeft op zichzelf geen ‘last’ te zijn, maar het is belangrijk dat je je realiseert dat een duidelijk commitment ook echt afdwingbaar is. Denk daarom vooraf goed na over de scenario’s waarin je wel en niet bereid bent door te gaan en welke financiële consequenties acceptabel zijn in het geval de samenwerking voortijdig of op slechte voet eindigt.
