Een van de meest gestelde vragen van aspirant-ondernemers is: “Hoe financier ik eigenlijk een bedrijfsovername?” Veel managers die via een Management Buy-In (MBI) ondernemer willen worden, gaan er ten onrechte vanuit dat zij de volledige koopsom zelf moeten financieren. Gelukkig is dat in de praktijk zelden het geval.
Tegelijkertijd geldt dat een goede onderneming nog niet automatisch betekent dat de financiering rondkomt. Een succesvolle bedrijfsovername begint met een realistische waardering, een doordachte financieringsstructuur en een overtuigend financieringsmemorandum.
Hoe ziet een financieringsstructuur er meestal uit?
Bij een MBI-transactie wordt de koopsom vaak uit meerdere financieringsbronnen opgebouwd. Iedere financier kijkt daarbij naar de risicoverdeling en verwacht dat de koper zelf ook commitment toont.
Een veelgebruikte vuistregel is dat de koper minimaal 25% van de totale koopsom inbrengt. Dit hoeft niet uitsluitend uit eigen spaargeld te bestaan. Ook middelen van investeerders kunnen onderdeel zijn van deze eigen inbreng.
Het resterende deel van de financiering wordt vaak ingevuld door een combinatie van bankfinanciering en een ‘vendor loan’ (ofwel ‘verkoperslening’, een financiering van de verkoper).
Wat financiert een bank?
Banken kijken primair naar de toekomstige kasstromen van de onderneming. De vraag die centraal staat is eenvoudig: kan het bedrijf de rente- en aflossingsverplichtingen dragen?
Als vuistregel zien we dat banken bij gezonde ondernemingen bereid zijn om een bedrag te financieren tot maximaal drie keer de in het verleden gerealiseerde ‘EBITDA’ (een winstbegrip waarbij afschrijvingen, rente en belastingen niet meetellen). Uiteraard spelen factoren zoals branche, stabiliteit van de resultaten, afhankelijkheden en groeiperspectief hierbij een belangrijke rol.
Daarom is het cruciaal om vooraf goed te toetsen of de gewenste koopsom ook daadwerkelijk financierbaar is. Een hoge waardering is immers weinig waard wanneer geen enkele financier bereid is deze te ondersteunen.
De rol van een vendor loan
Bij veel MBI-transacties speelt de verkoper zelf ook een rol in de financiering. Dit gebeurt via een vendor loan, ook wel verkoperslening genoemd.
De verkoper ontvangt daarbij niet direct de volledige koopsom, maar laat een deel als lening achter in de onderneming. Deze lening is meestal achtergesteld ten opzichte van de bankfinanciering en kent afspraken over rente en aflossing.
Voor financiers en MBI-ers is een vendor loan vaak een positief signaal. De verkoper toont hiermee vertrouwen in de continuïteit van de onderneming en deelt gedeeltelijk mee in het risico van de transactie.
Wat is een bedrijf eigenlijk waard?
Voordat financiers naar de structuur kijken, willen zij begrijpen hoe de waardering tot stand is gekomen. In de praktijk worden hiervoor vaak twee methoden gebruikt:
De multiple-methode
Bij deze methode wordt gekeken naar de EBITDA of EBIT van de onderneming. Vervolgens wordt een marktconforme multiple toegepast die past bij de sector, omvang en andere risicokenmerken van het bedrijf.
Hoewel deze methode relatief eenvoudig is, blijft het belangrijk om te kijken naar de onderliggende kwaliteit van de resultaten. Zijn de historische cijfers representatief? Zijn er bijzondere kosten of opbrengsten die genormaliseerd moeten worden? Is er achterstallig onderhoud?
Bij een Discounted Cash Flow-berekening wordt gekeken naar de toekomstige vrije kasstromen van de onderneming. Deze kasstromen worden vervolgens contant gemaakt tegen een discontovoet die aansluit bij het risicoprofiel van het bedrijf.
Een DCF-analyse dwingt koper en financier om verder te kijken dan historische prestaties alleen. Ook toekomstige investeringen, groeiverwachtingen en risico's worden meegenomen in de beoordeling.
Waar kijken financiers nog meer naar?
Naast de cijfers beoordelen financiers vooral de risico's van de onderneming en van de overname.
Daarom vormt een goede SWOT-analyse vaak een belangrijk onderdeel van de financieringsaanvraag. Opvallend genoeg zijn het daarbij niet de kansen die de meeste aandacht krijgen, maar juist de zwaktes en bedreigingen. Financiers willen begrijpen welke risico's er bestaan en hoe deze worden beheerst.
Ook een bewezen track record speelt een belangrijke rol. Historische resultaten geven financiers vertrouwen dat toekomstige prognoses realistisch zijn.
Je krijgt vaak maar één kans
Een financieringsaanvraag lijkt sterk op een businessplan, maar legt veel meer nadruk op de financiële onderbouwing van de transactie.
Het financieringsmemorandum moet duidelijk antwoord geven op vragen zoals:
- Hoe ziet de totale financieringsstructuur eruit?
- Waar komt het geld vandaan?
- Hoe worden de middelen besteed?
- Kan de onderneming de financiering ook dragen wanneer de resultaten tijdelijk tegenvallen?
Juist omdat financiers vaak maar één eerste indruk krijgen, is een zorgvuldig opgesteld memorandum essentieel. Een goede voorbereiding vergroot niet alleen de kans op financiering, maar zorgt vaak ook voor betere voorwaarden.
Financiering is meer dan geld ophalen
Veel MBI-kandidaten zien financiering als de laatste stap van het overnameproces. In werkelijkheid begint het al veel eerder.
De financierbaarheid van een onderneming heeft namelijk directe invloed op de waarde van het bedrijf én op de haalbaarheid van een transactie. Daarom is het verstandig om al tijdens de waarderings- en biedingsfase kritisch te kijken naar de uiteindelijke financieringsstructuur.
Een succesvolle MBI draait uiteindelijk niet om het vinden van zoveel mogelijk geld, maar om het realiseren van een gezonde balans tussen koopsom, risico en toekomstige groeimogelijkheden.
Wil je weten welke financieringsmogelijkheden passen bij jouw overnameplannen? Een goede analyse vooraf voorkomt verrassingen achteraf en vergroot de kans op een succesvolle bedrijfsovername.
