Een vendor loan is een veelgebruikt instrument bij de verkoop van een onderneming. De verkoper laat een deel van de koopprijs staan als lening aan de koper, die dit deel op een later moment terugbetaalt. Zo'n constructie vraagt meer dan enkel financieel vertrouwen.
Verkoper en koper blijven na de overname aan elkaar verbonden als leninggever en leningnemer, maar ook als partijen bij een koopovereenkomst met garanties, vrijwaringen en verrekeningsafspraken. Die onderlinge verbondenheid is precies wat de vendor loan onderscheidt van een reguliere lening en wat het instrument waardevol maakt bij overnames.
Juist omdat koper en verkoper nog zoveel ‘open eindjes’ met elkaar hebben, willen zij doorgaans niet dat een onbekende derde schuldeiser kan worden onder de vendor loan.
Wat is er veranderd?
Tot voor kort konden partijen contractueel vastleggen dat de vordering onder de vendor loan niet overdraagbaar of verpandbaar is. Sinds 1 oktober 2025 is dat anders. De Wet opheffing verpandingsverboden bepaalt dat bedingen die de overdracht of verpanding van zakelijke geldvorderingen beperken of uitsluiten, nietig zijn.
Bovendien gaat de wet nog een stap verder: ook afspraken die het in de praktijk moeilijk of onaantrekkelijk maken om een vordering over te dragen of als onderpand te gebruiken – bijvoorbeeld hoge boetes, strenge toestemmingsvereisten of zware geheimhoudingsafspraken – kunnen ongeldig zijn tussen partijen. In de praktijk betekent dit dat (de vordering onder) een vendor loan vrij kan worden overgedragen of verpand, tenzij je in het contract heel zorgvuldig andere waarborgen inbouwt.
Waar wringt het bij overnames?
Het doel van de wet is het verruimen van het kredietpotentieel voor het bedrijfsleven, in het bijzonder het MKB. Handelsvorderingen, facturen van leveranciers en debiteuren in de bouw of retail waren door cessieverboden in algemene voorwaarden vaak niet bruikbaar als onderpand voor financiering (zoals factoring). Nederland sluit hiermee aan bij landen als Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.
Bij vendor loans pakt het echter ongelukkig uit. Als de verkoper zijn vordering onder de vendor loan kan overdragen aan een (willekeurige) derde, krijgt de koper immers te maken met een nieuwe schuldeiser die niets te maken heeft met de garanties uit de koopovereenkomst.
Het verrekenen van een garantieclaim met de aflossing van de vendor loan, in de praktijk vaak een essentiële en praktische verhaalsmogelijkheid voor de koper, komt daarmee op losse schroeven te staan. Denk aan een koper die een garantievordering heeft omdat de cijfers van de overgenomen onderneming niet blijken te kloppen, en tegelijkertijd nog termijnen van de vendor loan moet aflossen; in de huidige praktijk worden die bedragen vaak tegen elkaar weggestreept. Voorts wordt het voor koper onduidelijk aan wie bevrijdend kan worden betaald.
Het kan ook anders
Opvallend is dat juist de landen waarop de wetgever zich heeft geïnspireerd dit probleem niet kennen. In het Verenigd Koninkrijk en Duitsland geldt het verbod op overdrachtsbeperkingen enkel voor betalingsverplichtingen uit levering van goederen, diensten of immateriële activa, waardoor leningen buiten de reikwijdte vallen. Het zou wenselijk zijn als ook de Nederlandse wetgever vendor loans buiten toepassing van de wet houdt.
De oplossing zit in het contract
In afwachting van verduidelijking door de wetgever kunnen partijen zelf maatregelen treffen. Leg in zowel de koopovereenkomst als de vendor loan uitdrukkelijk vast dat de geldvorderingen uit beide documenten uit dezelfde rechtsverhouding voortvloeien en dat verrekening te allen tijde is toegestaan, ook na overdracht. Neem een kennisgevingsplicht op, op grond waarvan de verkrijger bij overdracht van de vendor loan dient te worden geïnformeerd over de verrekeningsrechten van de koper. Bij meerdere verkopers kan het bundelen van de leningen ertoe leiden dat de wettelijke uitzondering voor gesyndiceerde leningen van toepassing is, waardoor overdrachtsbeperkingen wél geldig blijven.
Kortom, de Wet opheffing verpandingsverboden raakt de vendor loan op een manier die bij de totstandkoming van de wet onvoldoende lijkt te zijn doordacht. Het is daarom van groot belang dat partijen bij iedere overname met een vendor loan de verrekenings- en betalingsafspraken zorgvuldig vastleggen. Wie vendor loans inzet zonder contractueel te anticiperen op het verpandingsverbod, neemt in feite een extra juridisch risico dat onnodig is.
