Uw bedrijf verkopen aan een buitenlandse koper

Wat is er anders bij een overname als de koper van buiten de Nederlandse landsgrenzen komt?
header image

30 april 2023, Oscar Mensen, Overname-Experts

Internationale overnames komen vaker voor dan u denkt: vroeger, in de krant, lazen we wel eens over overnames tussen grote ondernemingen. Groot deed het alleen met groot. Dat is voorbij.

In het westen vloeit kapitaal makkelijk de landsgrens over, inburgering van het Engels als algemene business language neemt alleen maar verder toe, ook in Oost- en Zuid-Europa. Grote en internationale bedrijven kopen ook MKB-bedrijven in Nederland. En steeds vaker. 

Wat is er anders bij een overname als de koper van buiten de Nederlandse landsgrenzen komt? Hieronder een aantal aandachtspunten opgebouwd aan de hand van meerdere internationale overnames:

1) Informatiememorandum

Het informatiememorandum dient voor een buitenlandse partij de Nederlandse context goed te verduidelijken: neem niet aan dat deze buitenlandse partij de lokale arbeidsmarkt situatie kent of op de hoogte is van de betekenis van een fiscale latentie zoals de herwaarderingsreserve op de balans, om maar een voorbeeld te noemen.

Als tip kunnen we in ieder geval ook meegegeven: sluit goed aan bij de internationale financiële terminologie en als er bijvoorbeeld geen sprake is van IFRS-boekhoudstandaarden, licht dan toe wat het verschil is, met daarbij als referentiepunt IFRS. Het zal de bieding ten goede komen en voorkomt wellicht verderop in het proces teleurstellingen.

2) Onderhandelingen

Cultuur! Polen, Italië, Frankrijk, Duitsland, Noorwegen, VS: wij zijn in ons egalitaire land gewend om elkaar als gelijken aan te spreken. In voornoemde landen ligt dat heel anders. Ga niet uit van de Nederlandse gewoonten, begin niet te informeel en niet te joviaal. Zeker niet bij het begin van het project, en investeer tijd in het onderzoek op welk niveau beslissingen worden genomen bij de koper.

De beslissingsbevoegdheid is in Nederland in het handelsregister terug te vinden. In het buitenland echter vaak niet. Bent u een koopsom met cash-debt-free balans overeengekomen? De interpretatie daarvan kan nog wel eens per land verschillen: in de VS wordt dan ook letterlijk bedoeld dat de bankrekening naar 0 wordt gebracht en de rentedragende leningen worden afgelost. Dat kan op het moment van overname tot een liquiditeitstekort leiden omdat we in Nederland vaak cash-debt-free als een verrekenpost op de koopsom zien. Het banksaldo blijft dan in de Nederlandse situatie in stand.

3) Due diligence

Een buitenlandse koper zal zich voor overnameadvies doorgaans wenden tot de grotere Nederlandse adviespartijen die al dan niet een internationaal kantorennetwerk hebben of tot een internationaal verband behoren en als voertaal Engels hanteren. Dat is op zich geen enkel probleem, de verkoper en diens adviseur hebben immers een kennisvoorsprong op de koper en diens adviseur. Maar dit geeft in het due diligence traject reden om bereid te zijn een aantal keren even tot 10 te tellen.

Om de kenniskloof te dichten zullen er namelijk lange vragenlijsten komen. Met name de kopers uit de VS staan bekend om hun zeer uitgebreide boekenonderzoek. En dan nog kan de verkoper er niet automatisch van uitgaan dat hoewel de koper op de hoogte was van bevindingen in het due diligence, de koper hierover middels de koopovereenkomst geen garantieclaim kan indienen.

4) Koopovereenkomst

Niet geheel verrassend is dat de VS erg gejuridiseerd is bij overnames: uitgebreide koopovereenkomsten, welke nog langer worden als er sprake is van private equity of venture capital.

Heeft u nog een bedrag tegoed van de koper? Weet u waar het ‘staat’? In Nederland wordt dit vaak bij een escrow agent ondergebracht of bij een notaris. In het buitenland hoeft dit niet zo te zijn, daar kan ook een Orde van Advocaten als escrow agent optreden. In beide gevallen kan dit goed werken, maar laat het geen verassing zijn waar de wellicht grote bedragen ondergebracht zijn en onder welke condities en volgens welke procedures deze vrijvallen.

Het ligt voor de hand dat de koper in de koopovereenkomst verwijst naar zijn lokale rechtssysteem (jurisdictie). Maar kent u als verkoper dat systeem wel? Of uw adviseur? En wat als er onverhoopt toch geprocedeerd moet worden in een ander rechtssysteem? Het is goed daarin vooraf te verdiepen maar uiteraard heeft het binnen Nederland veelal de voorkeur dat het Nederlands recht leidend wordt verklaard.

5) Post-merger

Na de overname heeft de verkoper mogelijk nog een rol als bijvoorbeeld aandeelhouder of medebestuurder. Als de koper betaalt met een uitgifte van aandelen in de buitenlandse onderneming, dan geldt daarop dus ook de buitenlandse regelgeving. Verwatering kunt u wellicht niet tegenhouden, kent u uw positie in de buitenlandse aandeelhoudersovereenkomst, de statuten of equivalenten daarvan? Wanneer kunt u de buitenlandse aandelen verzilveren? Hoe is het fiscaal regime en hoe krijgt u de middelen uit de verkoopopbrengst uiteindelijk richting Nederland? Dit zijn stappen, die mogelijk pas jaren na de oorspronkelijke bedrijfsverkoop worden gezet en welke maken of een transactie uiteindelijk succesvol kan worden afgerond, of niet.

Vrijwel zeker zal de buitenlandse koper na de overname zijn management- en controlesystemen opleggen aan de pas verworven Nederlandse dochteronderneming. Wellicht wordt de financiële rapportagestructuur anders, moet voor investeringen akkoord worden aangevraagd c.q. eerst een (Engelstalig) plan worden ingeleverd.

Ook zal het vaak zijn dat de koper zijn bestaande software structuren- en abonnementen en dus een nieuwe kostenstructuur gaat opleggen. Al dan niet middels een extra fee vanuit het hoofdkantoor welke niet vooraf aangekondigd werd. Dit heeft natuurlijk zijn effect op de earn-out of het uitkeerbaar dividend. Denk verder ook aan AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming), in het buitenland en zeker buiten Europa wordt hier ook verschillend naar gekeken. 

6) Beursgenoteerde koper?

Kopers die aan een van de westerse aandelenbeurzen zijn genoteerd, zullen ook de regelgeving van die beurs moeten volgen. Denk aan tijdigheid van verslaglegging (jaarcijfers), welke doorgaans een hogere rapportage snelheid verlangt dan wat een stand-alone MKB-onderneming gewend was. Maar er zijn ook andere voorbeelden: Het kan ook zijn dat er een corporate missie/visie is die zich bijvoorbeeld richt op vergroening, duurzaamheid,  man-vrouw verhoudingen die wij in Nederland anders interpreteren. Vrijwel zeker gaat dit thema extra tijd, energie en communicatie vergen om te voldoen aan de (opgelegde) verwachtingen van het beursgenoteerde moederbedrijf.

Zoals bij het due diligence-traject al genoemd is, zal de internationale koper vaak gespecialiseerde adviespartijen in de arm nemen. Deze zal mogelijk  het due diligence helemaal in stukjes knippen en er per discipline een specialist of specialistenteam op loslaten. Vaak zijn dit ambitieuze twintigers die een heel smal thema diepgaand onderzoeken (BTW, het bedrijfspand, milieuwetgeving, etc.), welke zij vervolgens aan hun buitenlandse opdrachtgever, in het Engels, rapporteren.

Soms worden vragen gesteld om vinkjes te plaatsen, sommige vragen zijn enigszins ‘bleu’ en het gebeurt regelmatig dat vragen herhaaldelijk gesteld worden maar dan vanuit verschillende invalshoeken of disciplines. Uiterst inefficiënt soms, ook omdat dezelfde vragen meermaals gesteld worden en de dwarsverbanden (de reden waarom bepaalde keuzes in het verleden gemaakt zijn) onopgemerkt blijven. Belangrijk is dat de verkoper een overnameadviseur heeft die: 1) de emoties tempert en 2) deze dwarsverbanden wèl ziet en benadrukt en 3) de consistentie in de beantwoording vanuit de verkoper bewaakt.

Conclusie

En dat brengt ons bij de slotconclusie: bij verkoop aan een buitenlandse koper is het proces uitgebreider en mogelijk complexer. Zowel vóór de verkoop als nà de verkoop. Het is belangrijk voor de verkoper een overnameadviseur te hebben die dit alles inhoudelijk overziet, meeveert in de cultuurverschillen, de talen spreekt en schrijft, het te verkopen bedrijf kent en voldoende overwicht heeft om dit verkoopproces te leiden en daarmee gesprekspartner voor de (adviseur van de) koper te zijn. Enkel als deze structuur goed staat zijn de land specifieke of de cultuurelementen goed te managen.


Oscar Mensen
Oscar Mensen, Overname-Experts

Oscar Mensen MBA is sinds 2007 zelfstandig overnameadviseur en sinds 2013 partner bij Overname-Experts. Hij heeft vele overnames bij de aan- en verkoopzijde begeleid. Hij legt de nadruk op de integratie van kennis en invloed op het gehele overnametraject. Dit geeft veel leverage aan de onderhandelingstafel en gedurende het traject. 

De nieuwe Brookz 500 is er!

De Brookz 500 (editie 2024) is de ultieme jaargids van 292 pagina's met een overzicht van de belangrijkste adviseurs, investeerders, financiers en overige dienstverleners in de Nederlandse MKB-overnamemarkt.

Een waardevolle uitgave die op het bureau van geen enkele ondernemer, investeerder of MBI'er met overname- of verkoopplannen mag ontbreken!

Adviseur Zoekmachine

Keuze uit ruim 250 kantoren met specialisme in bedrijfsovername, waardebepaling, fiscaal/juridisch advies, corporate recovery, financiering en mediation.

Wil jij groeien door overname(s)?

Gerelateerde artikelen

De beste verkoopstrategie voor jouw ideale koper

Waar vind je kopers die passen bij jouw wensen en bedrijf? Hier zijn verschillende strategieën voor.

lees meer >

Goed voorbereid een verkoopproces ingaan is vaak van onderschatte waarde

Een goede voorbereiding stelt ons in staat om met vertrouwen de LOI-onderhandelingen in te gaan en het bevordert het vervolg van het proces.

lees meer >

Voorbereiden op bedrijfsverkoop: begin alvast zelf

Zorg ervoor dat het je niet overvalt als er ineens een koper aan de deur klopt en wacht ook niet tot een verkoop noodzakelijk wordt.

lees meer >